Διακίδειος Σχολή Λαού Πάτρας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Η Διακίδειος Σχολή Λαού είναι παλιό εκπαιδευτικό ίδρυμα τ που υπάρχει ακόμα σήμερα σαν πνευματική εστία. Η σημερινή σχολή θεωρείται συνέχεια παλιότερων σχολών με το ίδιο όνομα που επανιδρύονταν παίρνοντας και το αρχείο της σχολής. Εντοιχισμένη πλάκα στην πρόσοψη του κτιρίου αναφέρει ημερομηνία ίδρυσης το 1932. Το κτίριο της σχολής, που βρίσκεται στο κέντρο της πόλης, σήμερα χρησιμοποιείται για εκδηλώσεις και διαλέξεις.

Ιστορία[

Ιδρύθηκε τον Ιανουάριο του 187 από τον "Αχαϊκό Σύλλογο" σαν Σχολή Λαού που είχε ιδρυθεί λίγους μήνες πριν με σκοπό την ίδρυση και λειτουργία σχολής με σκοπό την "ηθικήν και κοινωνικήν βελτίωσιν του λαού εν γένει". Η σχολή λειτουργούσε όχι με μαθήματα αλλά με εκλαϊκευμένες διαλέξεις, για να είναι κατανοητές στον απλό λαό, που έδιναν καθημερινά από νομικούς, ιατρούς εκπαιδευτικούς και λόγιους της π. Οι μαθητές που γίνονταν δεκτοί ήταν ανεξαρτήτου ηλικίας, ακόμα και γυναίκες, και από όλα τα κοινωνικά στρώματα ακόμα και μαθητές άλλων σχολείω. Αναφέρεται ότι οι διαλέξεις που ανακοινώνονταν και από τον τύπο είχαν μεγάλη επιτυχία και στην αίθουσα διαλέξεων γινόταν το αδιαχώρητ. Τα θέματα των διαλέξεων ήταν Πολιτική Οικονομία, Διοικητικό Δίκαιο, Υγιεινή, Ιστορία, Γεωγραφία, Χριστιανική Ηθική και Εμπορικό Δίκαιο.

Το 1881 παύτηκε η λειτουργία της σχολής από την Αχαϊκό σύλλογο και, κατά τον 

. Η αίθουσα ήταν ακτάμεση και μέσα σε απόλυτη σιγή ο καθηγητής Αθανασιάδης παρουσίασε τον φωνόγραφο κάνοντας διάφορες δοκιμές

Το 1932 έγινε επανασύσταση της Σχολής με πρωτοβουλία του Ιωάννη Σιγαλού και λειτούργησε σε διάφορα κτίρια της πόλης. Σκοπός της σχολής αναφέρεται "η επιμόρφωσις του λαού" και απευθυνόταν σε ενηλίκους. Το 1940, με την έναρξη του , σταματά εκ νέου την λειτουργία της.

Το 1949 επανσυστάται από τον Αριστείδη Αντωνιάδη συνεχίζοντας την λειτουργία της έως σήμερα. Το 1950 ο Ιωάννης Διακίδης δώρισε στην σχολή το κτίριο που στεγάζεται έως σήμερα, ισόγειο κτίσμα επί της οδού Κανάρη 58 Προς τιμήν του Διακίδη πήρε την ονομασία "Διακίδειος Σχολή Λαού

Βραβείο Europa Nostra 2018 για την αποκατάσταση του «Ζωγράφειου»
Θεωρείται μικρογραφία της Μεγάλης του Γένους Σχολής
Βραβείο εντυπωσιακών επιτευγμάτων διατήρησης πολιτιστικής κληρονομιάς έλαβε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Europa Nostra, στο πλαίσιο των βραβείων πολιτιστικής κληρονομιάς της ΕΕ για το 2018, η αναπαλαίωση και αποκατάσταση του αφημένου στην τύχη του από το 1980, που έφυγε και ο τελευταίος του μαθητής, τότε δημοτικού σχολείου της Κοινότητας Νεοχωρίου, του πανέμορφου ελληνικού χωριού του Βοσπόρου. Έκτοτε και μέχρι την αναπαλαίωση που έγινε το 2016, κατά διαστήματα στέγαζε άπορες οικογένειες του χωριού και ειδικότερα μετά τους σεισμούς του 1999 είχε υποστεί σοβαρές ζημιές και ρωγμές.
Το σχολείο που θεωρείται μικρογραφία της Μεγάλης του Γένους Σχολής, κτίστηκε το 1871 από τον αρχιτέκτονα Δημάδη (αρχιτέκτονα και της Μεγάλης του Γένους Σχολής), με χρηματοδότηση του Χρηστάκη Ζωγράφου για να γίνει το Ζωγράφειο Παρθεναγωγείο. Επιγραφή που δεσπόζει και σήμερα στο εξαίρετα συντηρημένο κομψοτέχνημα του Δημάδη.
Το κτίριο επισκευάστηκε βάσει των αρχικών του σχεδίων για τελευταία φορά το 1954 από τον Νεοχωρίτη αρχιτέκτονα Βασίλειο Βίγκα.
Η εφοροεπιτροπή της Κοινότητας Παναγίας Νεοχωρίου το 2015 αποφάσισε την αναπαλαίωση και αξιοποίηση του κτιρίου που πλέον κατέρρεε, μόνο για εκπαιδευτικό σκοπό. Η σχολή ενοικιάστηκε στο British School of Tarabya για τις τάξεις του νηπιαγωγείου και του δημοτικού με τον όρο της πιστής αναπαλαίωσης.
Ο διακεκριμένος και βραβευμένος άλλες δύο φορές αρχιτέκτονας αναπαλαιώσεων Μεχμέτ Αλπέρ ανέλαβε την αναπαλαίωση και η σχολή επαναλειτούργησε το 2017.
Ο πρόεδρος της Κοινότητας Παναγίας Νεοχωρίου Λάκης Βίγκας που μίλησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ εξέφρασε την ικανοποίησή του για την βράβευση που «επιβεβαιώνει» όπως τόνισε χαρακτηριστικά, «ότι η αξιοποίηση των ακινήτων της κοινότητας που είναι κληρονομιά και παρακαταθήκη των προγόνων μας μπορεί και επιβάλλεται να γίνεται με σεβασμό στην ιστορία και την πολιτιστική μας κληρονομιά. Σήμερα το κτίριο αυτό είναι και πάλι ζωντανό, εξυπηρετεί την παιδεία, δηλαδή τον πολιτισμό, αλλά δεν έχασε τίποτε από την ταυτότητά του. Κι αυτό είναι το ζητούμενο. Τα κτίρια των ευαγών μας ιδρυμάτων να αξιοποιούνται για να εξασφαλίζουν πόρους για το έργο των ομογενειακών κοινοτήτων αλλά με σεβασμό στην ιστορία και την παράδοση».
Η τελετή βράβευσης θα γίνει στο Βερολίνο στις 22 Ιουνίου, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Συνάντησης Κορυφής Πολιτιστικής Κληρονομιάς που πραγματοποιείται από τις 18 έως τις 24 Ιουνίου.

Είναι μεγάλη υπόθεση και θαρραλέα πράξη η ανάληψη μιας ευθύνης και η πιστή συνέπεια στην τήρησή των συνεπειών αυτής της ανάληψης. Απαιτεί την ύπαρξη υπεύθυνων και ευαίσθητων ατόμων, πράγμα που στη χώρα μας είναι είδος εν ανεπαρκεία . Υπάρχει μια τάση στο μέσο άνθρωπο, όταν βρίσκεται σε θέση απολογίας να μεταθέτει τις ευθύνες σε τρίτους ή -πράγμα που είναι ισοδύναμο- να γίνεται επίκληση άλλων πάσης φύσεως δικαιολογιών. Όπως, έκτακτες συνθήκες, ακραία φαινόμενα, ασύμμετρες συμπεριφορές. Ακόμα και παρέμβαση σκοτεινών κύκλων με σκοπό την αποσταθεροποίηση, κακή αντιπολιτευτική πρόθεση κι ότι άλλο περάσει από το πονηρό, αλλά και δειλό μυαλό τους. Ας το πάρουμε απόφαση. Αυτούς επέλεξε ο σοφός λαός να μας καταστρέψουν. Το μόνο που απομένει είναι να μείνουμε την αόριστη ελπίδα ότι κάτι θα γίνει στο μέλλον. Δε μπορεί. Κάτι πρέπει να γίνει

Ας είμαι αισιόδοξος. Θέλω και πρέπει Γιατί η πατρίδα πρέπει να συνέλθει και να προχωρήσει. Ένα ποτάμι λόγια και σκέψεις πιέζουν τα σφραγισμένα μου χείλη και να δραπετεύσουν σαν κραυγές απόγνωσης στον αέρα,  μα δεν τους επιτρέπω. Πρέπει να τα καταπιώ αμάσητα. Μια εξαίρεση μόνο επιτρέπω

Από τους εκατοντάδες ανθρώπους υπεύθυνους σε διάφορους τομείς ένας απ’ αυτούς δεν κοίταξε στον καθρέπτη του και να ψελλίσει ένα λόγο αυτοκριτικής ; Τέτοια ηθική αναισθησία σπάνια συναντάς σε μια εύρωστη κοινωνία. Κι εδώ πρωτοτυπήσαμε

Θέλω και πρέπει να είμαι ΑΙΣΙΟΔΟΞΟΣ.  ΚΑΛΗΜΈΡΑ ΣΑΣ  όσο αυτό είναι δυνατόν

Το άτομο και η κοινωνία

Πόσο όμορφο και συγχρόνως ανακουφιστικό είναι για έναν άνθρωπο να αγαπά και να ζει ευτυχισμένα με την οικογένειά του. Να σέβεται τους προπάτορες του, να κάνει απογόνους και να επιτελεί το καθήκον του για αυτούς. Πόσο απαραίτητο είναι να αγαπά κανείς τον τόπο του, τα χώματα, που τον έθρεψαν και του έδωσαν τις πρώτες εικόνες της ζωής. Είναι τόσο ανθρώπινο ν’ αγαπάς τους γείτονές σου και να ενδιαφέρεσαι για την ευτυχία τους. Επιπροσθέτως πόσο χρήσιμο και πρώτης προτεραιότητας καθήκον είναι να προσπαθεί ο καθένας να γίνει καλύτερος περιορίζοντας κατά το δυνατόν τα ελαττώματα του και να καλλιεργεί τις θετικές πλευρές του χαρακτήρα του. Να επιδιώκει τη γνώση και διαρκώς να διευρύνει τους ορίζοντές του. Να είναι συγκαταβατικός, αλλά όχι αδιάφορος, στα ελαττώματα του διπλανού του και να μην τρέφει ψευδαισθήσεις ότι όλα είναι θέμα καλών προθέσεων.

   Όχι!   Είναι παράξενο τελικώς πλάσμα ο άνθρωπος! Διαθέτει μια μεγάλη βεντάλια πλεονεκτημάτων, με αξιοπρόσεκτες αρετές, με τεράστιες δυνατότητες λόγω της έλλογης ικανότητάς του, που η πορεία του χρόνου τον έκανε κυρίαρχο ον στην φύση. Μπορεί να κατέχει δυνατά αισθήματα αγάπης και αλληλεγγύης για τον συνάνθρωπό του αλλά συγχρόνως εμφανίζει και με μια σειρά έμφυτα ελαττώματα και αδυναμίες.

       Οι κακές πλευρές του ανθρώπου όμως  είναι αυτές που τελικά καθορίζουν σε μεγαλύτερο ποσοστό τις ιστορικές εξελίξεις. Οι νόμοι, οι περιορισμοί, οι έγνοιες μιας κοινωνίας, οι προβλεπόμενες ποινές και τιμωρίες για μια ακολουθία πράξεων και συμπεριφορών, είναι μια από τις κύριες απασχολήσεις μιας οργανωμένης κοινότητας και κυρίως είναι αποτρεπτικοί του κακού. Η τιμωρία για το κακό πλειοψηφεί κατά κράτος του επαίνου για το οποιοδήποτε καλό.

    Ένα από τα χειρότερα και συχνά απαντούμενα στην ιστορία ελαττώματα του ανθρώπου είναι η πλεονεξία. Ο άνθρωπος εύκολα γίνεται άπληστο και αχόρταγο πλάσμα. Δεν ικανοποιείται με αυτά που ήδη κατέχει. Θέλει αδιακόπως κι άλλα και ιδιαιτέρως αυτά που βλέπει να έχει ο διπλανός ή ο απέναντι του. Η ζήλεια και η συνεπαγόμενη εξ αυτής διάθεση διαρπαγής είναι η γενεσιουργός αιτία των διαιρέσεων, των δραμάτων και κατ’ επέκταση των πολέμων, που εκρήγνυνται λόγω αυτών των διαιρέσεων. Η ανθρώπινη ιστορία, δίπλα στο έπος των ανακαλύψεων και εφευρέσεων που βελτίωσαν τις συνθήκες της ζωής του ανθρώπου, έχει συγχρόνως στο ενεργητικό της και μια αλυσίδα σφαγών, αφανισμών και λεηλασιών.

  Κάποιοι ισχυρίζονται ότι όλα αυτά τα αρνητικά χαρακτηριστικά μπορούν να ξεπεραστούν, αν επικρατήσει η «καλή θέληση» από όλους. Πιστεύουν ότι μπορεί να δημιουργηθεί μια παγκόσμια κοινότητα χωρίς πολέμους, χωρίς διενέξεις και δράματα.   Ένας μόνιμα ειρηνικός κόσμος, χωρίς πολέμους και αίματα. Ισχυρίζονται ακόμα ότι στη Γη μπορεί να επικρατήσει μια διαρκής ειρήνη, που φυσική συνέπειά της θα είναι και η διαρκής πρόοδος.

5^ο μέρος

Υποσημειώσεις

¹ Έχει σημασία να ειπωθεί ότι ο Στράτος Παπαϊωάννου, διευθυντής της Σχολής Βιομηχανικών Σπουδών και από τους ιδρυτές της, είναι γιος του Κωστή Παπαϊωάννου, μόνιμου συνεργάτη του Όθωνα  Ρουσόπουλου που δίδαξε στην Ακαδημία μαζί με άλλους τα οικονομικά μαθήματα.

Ο Στράτος Παπαϊωάννου είναι ο πατέρας του φιλόσοφου Κ. Παπαϊωάννου που τον τελευταίο καιρό αναδεικνύεται το έργο του και αναγνωρίζεται η προσωπικότητά του.

² Παρά το γεγονός ότι προτάθηκε δύο φορές να γίνει καθηγητής στο Πανεπιστήμιο, αυτό δεν έγινε δυνατό. Άλλοι κατέλαβαν τις περιζήτητες και ολιγοστές άλλωστε θέσεις. Ίσως αυτό να ήταν και για καλό του γιατί σώθηκε και δεν έγινε ένας ακόμα από τους σχολαστικούς επικεφαλής των εδρών του Πανεπιστημίου.

³ Η ορθογραφία της λέξης έχει σχέση με την άποψή του για την απλοποίηση της γραφής. Στα τέλη του 19^ου αιώνα και στις πρώτες δεκαετίες του 20^ου αιώνα δόθηκε μάχη για το πως γράφεται η λέξη χημεία. Ο Μιχ. Στεφανίδης, καθηγητής της Ιστορίας των φυσικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο με κάποια επιχειρήματα υποστήριξε ότι η λέξη έχει σχέση με το αρχαίο χυμεύω γι’ αυτό πρέπει να γράφεται με ύψιλον, χυμεία που χρησιμοποιεί σ’ όλα του τα κείμενα. Τελικά επικράτησε η σημερινή γραφή της λέξης «ΧΗΜΕΙΑ».

Το ίδιο έγινε και στις προσπάθειες που κάνουν οι οπαδοί του Ψυχάρη, Αλεξ. Πάλλης και Ελισαίος Γιαννίδης (καθηγητής στην Ακαδημία).

Ο πρώτος μετέφρασε μια αγγλική Φυσική και χρησιμοποίησε όρους με λαϊκές ρίζες. Ο δεύτερος έγραψε μια εκλαϊκευμένη Αστρονομία. Δυστυχώς οι προτάσεις τους, που είχαν ένα στοιχείο υπερβολής, δεν επικράτησαν.

⁴ Σε λίγο τη σχολή του Ιω. Γεράκη την πήρε υπό την προστασία του ο διάδοχος Κων/νος, μετέπειτα βασιλιάς της χώρας σε κρίσιμα χρόνια γι’ αυτήν. Οικονομικά τη σχολή την πατρονάρισε ο μεγαλομέτοχος και διευθυντής της Τράπεζας Αθηνών Ιω. Πεσματζόγλου, που μάλιστα διόρισε στην τράπεζά του τους πρώτους πτυχιούχους της σχόλής.

⁵ Ιδιαίτερη σημασία και σπουδαιότητα είχε η σειρά των επιστημονικών οργάνων που σχεδίασε ο  Όθ. Ρουσόπουλος και κατασκεύασε σε ειδικευμένα εργαστήρια της Γερμανίας. Όργανα που αγοράζονταν από παραγωγούς κρασιού, λαδιού και άλλων προϊόντων. Για το γλευκόμετρο, το πρώτο από τα όργανα του Ρουσόπουλου, που βραβεύτηκε στην Έκθεση του Μπορντό της Γαλλίας, ο Γ. Σουρής το μνημονεύει σ' ένα τετράστιχό του στο «Ρωμιό« το 1907:

«Ίτε την Ακαδημίαν την βιομηχανικήν

Όθωνος του Ρουσόπουλου, την εις έργα θετικήν

και γλευκόμετρ' ανυμνείτε προφανώς μοναδικά

τα περίφημα σαπούνια, πρωτ' απολυμαντικά»

⁶ Στις αίθουσες της Ακαδημίας οργανώνει συνεχώς διαλέξεις με διαπρεπείς ομιλητές.

Τα βράδυα, όταν τα μαθήματα της Ακαδημίας είχαν ολοκληρωθεί, κάνει μαθήματα δωρεάν σε Τεχνίτες με προγράμματα εκλαϊκευτικά πάνω σε διάφορες τέχνες και επαγγέλματα.

⁷ Σημαντική γυναικεία προσωπικότητα στις πρώτες δεκαετίες του 20^ου αιώνα. Γεννήθηκε στη Λειψία της Γερμανίας από Έλληνες γονείς, εμπόρους της περιοχής. Μορφωμένη, πολύγλωσση, ασχολήθηκε νωρίς με τα προβλήματα της γυναικείας χειραφέτησης. Εκτός από τη διοικητική διεύθυνσης της Σχολής, την επιμέλεια του περιοδικού, εργάστηκε ακούραστα μέσα από το «Λύκειο Ελληνίδων» και το περιοδικό του «Δελτίο των Ελληνίδων». Το 1908 κυκλοφορεί βιβλίο για τη φωτογραφική τέχνη, ήταν καλή πιανίστρια και το σπίτι της, στην πλατεία Κουμουνδούρου, ήταν κέντρο καλλιτεχνικών εκδηλώσεων. Από το γάμο της αποκτά δυο κόρες, την Αγνή και την Πολυξένη με έντονή και χρήσιμη δραστηριότητα τα επόμενα χρόνια στην πατρίδα μας

⁸ Ένας από τους πρώτους καθηγητές της σχολής είναι ο πτυχιούχος των φυσικών επιστημών Στ. Σταματιάδης που είναι γνωστότερος με το ψευδώνυμο Ελισαίας Γιαννίδης, συγγραφέας του πασίγνωστου βιβλίου «Γλώσσα και Ζωή».

Το 1901 ο Ελ. Γιαννίδης δίνει στη μεγάλη αίθουσα της Ακαδημίας δύο διαλέξεις για το γλωσσικό ζήτημα που παρακολουθούν οι καθηγητές και μαθητές της σχολής. Ανάμεσα στους ακροατές είναι και ο ποιητής Κωστής Παλαμάς που γράφει γι’ αυτές τις διαλέξεις επαινετικό σχόλιο στον «Νουμά».

Κάποιοι φοιτητές φανατισμένοι από τον γλωσσαμύντορα Μυστριώτη συγκεντρώθηκαν έξω από το κτίριο και με πέτρες έσπασαν τα τζάμια της σχολής.

Για να μπούμε στο κλίμα των απόψεων του Ρουσόπουλου και ο ίδιος έγραφε στον «Νούμα» με τα ψευδώνυμα Ούτις και Νέαρχος.

⁹ Στη μόνιμη στήλη «Το έργο της Ακαδημίας« στο οποίο περιλαμβάνονται και ευχαριστήριες επιστολές βρίσκουμε επιστολή του μαθητή της Β΄ Γυμνασίου Πατρών, Γεωργ. Α. Παπανδρέου, με ημερομηνία 14 Ιανουαρίου 1903 (σελ.169, Έβδομος τόμος 1902-1903) να λέει:

Ελλογιμώτατε κ. Ρουσόπουλε

Χαράν μεγίστην αισθανόμεθα οσάκις βλέπομεν τον σεβαστόν ημών καθηγητήν εισερχόμενον εν τη αιθούση της διδασκαλίας και έχοντα ανά χείρας το Δελτίον της Ακαδημίας, διότι γνωρίζομεν ότι δι' αυτόν νέαι γνώσεις θα προστεθώσιν εις ημάς. Τούτου ένεκα σπεύδομεν όπως ευχαριστήσωμεν υμάς επί τω εθνωφελεί τούτω Δελτίω. Δέξασθε κ. Ρουσόπουλε την διαβεβαίωσιν του εξαιρέτου σεβασμού μεθ' ού διατελούμεν προς υμάς.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Έγγραφο 1

  Αριθ. Πρωτ. 78       

^{Αριθ. Διεκπ. 31061}

Περίληψις

Περί ιδρύσεως υπό της Εμπορικής και Βιομηχανικής Ακαδημίας μεταλλευτικής και μεταλλουργικής Σχολής

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

Πρός τούς κ. κ. Νομάρχας του Κράτους

Η εν Αθήναις ευδοκίμως λειτουργούσα Εμπορική και Βιομηχανική Ακαδημία, ήτις το πρώτον ωργάνωσε και εφήρμοσεν εν Ελλάδι σύστημα πρακτικής Εκπαιδεύσεως, προς συμπλήρωσιν του κύκλου των πρακτικών σπουδών, ίδρυσεν εφέτος παρά τας ήδη λειτουργούσας ειδικάς σχολές (εμπορικήν, βιομηχανικής, γεωργικήν) και μεταλλευτικήν και μεταλλουργικήν τοιαύτην.

Επειδή η χώρα ημών έχει ανάγκην, ως εκ του μεταλλευτικού της πλούτου, ειδικών γνώσεων περί του κλάδου τούτου, παρακαλούμεν υμάς, Κύριοι Νομάρχαι, ίνα συστήσετε εις τους κ. Κ. Δημάρχους της δικαιοδοσίας σας, προς ταις άλλαις σχολαίς της Ακαδημίας και την ήδη ιδρυθείσαν μεταλλετικήν και μεταλλουργικήν σχολήν.

Εν Αθήναις, τη 2 Ιουλίου 1901

    Ο Υπουργός

Γ. Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ

Κ.Α. Βαμπάς

Έγγραφο 2

Αριθ. Πρωτ. 14520

^{Αριθ. Διεκπ. 11444}

Εγκύκλιος

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ

Πρός τούς κ. κ. Νομάρχας του Κράτους

Η εν Αθήναις Βιομηχανική και Εμπορική Ακαδημία, εγκριθείσα δια του από 29 Ιουλίου 1894 Β. Διατάγματος, εκπληροί σκοπόν κοινωφελή και εθνικόν ως καταρτίσασα και εφαρμόσασα το πρώτον εν Ελλάδι πλήρες σύστημα Πρακτικής Εκπαιδεύσεως μετ’ εφαρμογών, ευάρμοστον εις τάς καθ’ ημάς ανάγκας (Θετική προπαίδευσις, Γεωργική Σχολή, Βιομηχανική Σχολή μετά  ζυμοτεχνικού και ελαιουργικού τμήματος, Εμπορική Σχολή).

Επειδή πρό παντός η ημετέρα χώρα έχει ανάγκην των θετικών σπουδών, διά τούτο παρακαλούμεν υμάς, ίνα συστήσητε θερμώς είς τους κ.κ. Δημάρχους της δικαιοδοσίας σας την Ακαδημίαν ταύτην, αποστέλλοντες αυτοίς ανάλογον αριθμόν προγραμμάτων εκ των επισυναπτόμενων τη εγκυκλίω ταύτη. Ευχής δ’ έργον θα ήτο, αν έκαστος δήμος εκ των δυναμέων απέστελλεν υποτρόφους κατ’ έτος πρός σπουδήν εν ταις Σχολαίς της ρηθείσης Ακαδημίας, οίτινες ήθελον χρησιμοποιηθή επ’ αγαθώ εις τους δήμους των.

Εν Αθήναις, τη 29 Αυγούστου 1900

Ο Υπουργός

Σ. Ε. ΣΤΑΗΣ

Στέφ. Μ. Παρίσης

Έγγραφο 3

ΙΩΑΚΕΙΜ Ο Γ΄ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ

-----------------------------------

ΝΕΑ ΜΕΓΑΛΗ ΤΙΜΗ ΠΡΟΣΕΓΕΝΕΤΟ ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑΝ

Και ο θρησκευτικός αρχηγός του γένους η Α. Θ. Π. ο Οικουμενικός Πατριάρχης Ιωακείμ ο Γ΄  ηυδόκησε να περιβάλη διά της προστασίας και υποστηρίξεως Αυτού το εθνωφελές ίδρυμα, όπερ σεμνύνεται, διότι θεωρείται και ίνε προπύργιον του ορθοδόξου Ελληνισμού έναντι των οθνείων ανά την ελληνικήν χερσόνησον και Ανατολήν σχολών.

----------------------------

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ

X Ιωακείμελέω Θεού Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης

Ελλογιμώτατε κύριε Ο. Α. Ρουσόπουλε, τέκνον εν Κυρίω αγαπητόν της ημών Μετριότητος, χάρις είη τη αυτής Ελλογιμότητι και ειρήνη παρά Θεού. Προφρόνως ελάβομεν και διεξήλθομεν τό από η΄ του παρελθόντος μηνός γράμμα της περισπουδάστου ημίν αυτής Ελλογιμότητος, ευαρέστως δέ λίαν εξ αυτού έγνωμεν τά κατά τήν αυτόθι Βιομηχανικήν και Εμπορική Ακαδημίαν και τάς χρηστάς και ευοιώνους απαρχάς της λειτουργίας αυτής. Προσεπιδηλούντες δ’ ότι και ημείς ασμένως και προθύμως μέλλομεν ευκαίρως ποιείσθαι πάσαν υπέρ αυτής, ως ιδρύματος αναμφηρίστου κοινής ωφελείας και καιρίαν ανάγκην επί χρησταίς ελπίσι θεραπεύοντος, σύστασιν, επιδαψιλεύομεν τη αυτής Ελλογιμότητι και πάσι τοις ευσεβώς και φιλογενώς συνεργαζομένοις τάς πατρικάς ημών ευχάς και ευλογίας, αιτούμενοι υμίν ενίσχυσιν και κραταίωσιν παρά Θεού, ου η χάρις και τό άπειρον έλεος ειη μεθ’ υμών και του έργου υμών.

(Τ. Σ.)   

                                                                                                α@α΄ Σεπτεμβρίου ς΄

X Ο Κωνσταντινουπόλεως εν Χριστω ευχέτης.

Τω Ελλογιμωτάτω κυρίω Ο. Α. Ρουσοπούλω τέκνω εν Κυρίω αγαπητώ της ημών Μετριότητος.

Εις Αθήνας

___________________________________________________________________

  ΔΕΛΤΙΟΝ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ  ΤΟΜΟΣ ΣΤ΄ ΤΕΥΧΟΣ 6ον

Έγγραφο 4

COMUNITA GRECO-ORIENTALE TRIESTE

_____________________________________

Εν Τεργέστη τη 1/14 Μαίου 1901

Προς την εν Αθήναις

Βιομηχανικήν και Εμπορικήν Ακαδημίαν

Αξιότιμοι κύριοι

Η Επιτροπεία του Οικονομείου Κληροδοτήματος, υπ’ όψει λαβούσα την από 17/30 Νοεμβρίου 1900 αίτησιν Υμών και εκτιμήσασα προσηκόντως τα εν αυτή διαλαμβανόμενα –και ιδίως τον πρακτικόν, κοινωφελή σκοπόν του Υμετέρου διδακτηρίου– προέτεινεν εις το Συμβούλιον της ημετέρας Κοινότητος, τούτο δ’ έν τη συνεδρεία αυτού της 29/12 μεσούντος επεψηφίσατο την προς την Υμετέραν Ακαδημίαν απονομήν του εκ δισχιλιών φράγκων χρυσών βραβείου εκ των προσόδων του Κληροδοτήματος του1900.

Λίαν ασμένως εκτελούντες την γενομένην απόφασιν και συγχαίροντες Υμίν, επισυνάπτομεν εγκλείστως επιταγήν εξ εκατόν εισαφράγκων επί τον αυτόθι κ. Ν. Δ. Καρακώσταν, ων την είσπραξιν παρακαλούμεν να αγγείλητε ημίν εν δέοντι.

Δέξασθε, αξιότιμοι Κύριοι, την διαβεβαίωσιν της εξαιρέτου ημών υπολήψεως.

                     Κοινότης

Των εν Τεργέστη Ορθδόξων Ελλήνων

                                Ο Πρόεδρος                                                       Ο Πάρεδρος

       Ι. ΚΩΣΤΗΣ                                                           Ι. Καρακάρης

Έγγραφο 5

ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΜΑΡΑΣΛΗΣ

Ο εν Οδησσώ μεγάτιμος ομογενής και εθνικός ευεργέτης Γρηγόριος Μαρασλής, εκτιμήσας την εθνωφελή δράσιν της Βιομηχανικής και Εμπορικής Ακαδημίας και θέλων νά διαψιλεύση εκ του πλούτου του είς την φίλην πατρίδα, υπέρ της προόδου και της ευημερίας αυτής, απεφάσισε ν’ ανεγείρη μέγαρον ευρύχωρον, είς το οποίον θα λειτουργήση το μοναδικόν πρακτικόν διδακτήριον απροσκόπτως πλέον χάρις είς την μεγαλοδωρίαν του ευγενούς ανδρός.

Η Ακαδημία ευγνωμόνως αποδέχεται την εθνικωτάτην ταύτην υποστήριξιν, η δέ τάς πρακτικάς επιστήμας σπουδάζουσα νεολαία μετά μεγαλειτέρου έτι ενθουσιασμού θα φοιτά είς την Μαράσλειον Ακαδημίαν, την προστατευομένην υπό του Βασιλέως μας.

Δημοσιεύομεν ώδε την εικόνα του μεγάλου ευεργέτου καθώς και το σχετικόν μέρος της επιστολής του διευθυντού της βιβλιοθήκης αυτού κ. Λ. Γ. Χ. Κώνστα.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΙΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΜΑΡΑΣΛΗ ΕΝ ΟΔΗΣΣΩ

Τη 8^η Δεκεμβρίου 1901

                Φίλε Κύριε Ρουσόπουλε,

Άν σήμερον μόνον δίδεται μοι καιρός ν’ ανακοινώσω υμίν τό ευφρόσυνον άγγελμα της εκπληρώσεως του πόθου υμών, όπερ παρ’ ελπίδα διατυμπάνισαν άπασαι αι Εφημερίδες, άλλοι λόγοι επήνεγκον την βραδύτητα, αλλ’ ουχί η έλλειψις προθυμίας να χαροποιήσω υμάς πρώτον.

Βεβαιώθητε ότι υπέρ πάντα άλλον εχάρην εγώ, διότι διά της αποφάσεων του κ. Μαρασλή ενισχύεται έργον, ου η ευδοκίμησις μεγάλας υπισχνείται εις τό έθνος ωφελείας.

Συγχαίρω λοιπόν υμίν από καρδιάς ου μόνον διά την συνδρομήν, ήτις παρέχεται είς τό έργον υμών, αλλά διότι εγένεσθε ο εισηγητής της λαμπράς ταύτης ιδέας.

.......................................................................................................................................

Ως μανθάνω ο κ. Υπουργός προτίθεται να συστήση επιτροπείαν μέλλουσαν να ετοιμάση τα σχέδια και τους προϋπολογισμούς, δέν αμφιβάλλω ότι μέλος της επιτροπείας θα είσαθε και υμείς, και φροντίσατε ο προϋπολογισμός να μή υπερβή το εξ αρχής αιτηθέν παρ’ υμών ποσόν 200-250 το πολύ χιλιάδων διότι επ’ αυτού εστηρίχθη ο κ. Μαρασλής. Θά είναι δέ ικανόν τό ποσόν τούτο, αφού τό οικόπεδον παρέχεται δωρεάν.

Και αυθις συγχαίρων επί τη επιτυχία εύχομαι τά βέλτιστα και διατελώ προθυμότατος ο υμέτερος.

Λ. Γ. Χ. Κώνστας.

4^ο μέρος

Η ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ

Μια πρωτοπόρα προσπάθεια του Όθωνα Ρουσόπουλου

Όμως η κορύφωση των αναγνωρίσεων ως επιστέγασμα των πολύχρονων προσπαθειών είναι το βασιλικό διάταγμα που υπογράφει «εν ονόματι του Βασιλέως» ο Αντιβασιλεύς και διάδοχος Κωνσταντίνος με υπουργό Παιδείας του Λ. Καλλιφρονά. Με το διάταγμα αυτό αναγνωρίζεται η Ακαδημία του Ρουσόπουλου ως Α νώτερο ίδρυμα τεχνικής εκπαίδευσης.

Παραθέτω το κείμενο του διατάγματος:

ΠΕΡΙ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΕΩΣ

ΤΗΣ ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ

ΩΣ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΝΩΤΕΡΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ κλπ.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α΄

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Έχοντες υπ’ όψει το Βασ. Διάταγμα της 3/15 Απριλίου 1833 περί σχηματισμού και αρμοδιότητος της επί των Εκκλησιαστικών και της Δημόσιας Εκπαιδεύσεως  Γραμματείας της Επικράτειας.

Προτάσει του Ημετέρου επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Υπουργού διατάσσομεν τάδε:

Άρθρον 1.

Η εν Αθήναις Βιομηχανική και Εμπορική Ακαδημία, νομίμως ιδρυθείσα και επί δωδεκαετίαν ευδοκίμως λειτουργούσα, αναγνωρίζεται ως ίδρυμα ανωτέρας τεχνικής εκπαιδεύσεων και αι ειδικαί αυτής σχολαί, ή帴οι βιομηχανική, εμπορική, γεωργική, μεταλλευτική και μηχανουργική, αναγνωρίζονται ως ανώτεραι τεχνικαί σχολαί. Η εφαρμογή του προγράμματος αυτών και η επέκτασις η βελτίωσις αυτού, συμφώνως προς τάς προόδους των θετικών επιστημών, τίθεται υπό την επίβλεψιν τριμελούς επιτροπής, διοριζομένης υπό του Υπουργού των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως.

Άρθρον 2.

Δεκτοί πρός κατάταξιν εις τάς κατά το 1ον άρθρο σχολάς της Βιομηχανικής και Εμπορικής Ακαδημίας είναι απόφοιτοι των γυμνασίων ή ισοτίμων σχολών και οί του προπαιδευτικού σχολείου της Ακαδημίας, προστιθέμενης είς αυτό μιας τουλάχιστον τάξεως έτι.

Άρθρον 3.

Τα κυριώτατα των είς τάς κατά το άρθρον 1 σχολάς διδασκομένων μαθημάτων εισί∙ χημεία ανόργανος και οργανική, χημεία βιομηχανική, χημεία αναλυτική, φυσική, μαθηματικά εν γένει ανώτερα, μηχανική, μικροβιολογία, ορυκτολογία, γεωλογία, ελαιοχημεία, ελαιουργία, σαπωνοποιία, οινοποιία, οινοπνεματοποιία, οξοποιία-ζυθοποιία, ποτοποιία, αρωματοποιία, ξέναι γλώσσαι, λογιστική, εμπορικόν δίκαιον, πολιτική οικονομία, ελληνική νομολογία, τελωνιακή νομοθεσία, οικονομική γεωγραφία, ιστορία εμπορίου, εμπορευματολογία, σιδηροδρομικά, στενογραφία και μηχανογραφία, καλλιγραφία, περί ασφαλειών, νομισματική και μετρολογία, στατιστική, βοτανική, δενδροκομία, γεωργία, κτηνοτροφία, κτηνιατρική γεωργική χημεία, γεωργική μηχανική, αμπελουργία, σηροτροφίαι γαλακτοκομία, γεωδαισία, μετεωρολογία, γεωργική οικονομία, πτηνοτροφία, μελισσοκομία, εντομολογία, υδραυλική, μεταλλευτική, μεταλλουργία, πυροχημεία, ηλεκτροτεχνία, μεταλλικόν δίκαιον, δοκιμαστική, μηχανολογία, σχεδιογραφία, υπόγειος γεωμετρία, κοιτολογία, αντίστασις υλών, αρχιτεκτονική, γεφυροποιία, ατμομηχαναί, μηχανουργική, ναυτιλία, κυβερνητική κλπ.

Άρθρον 4.

Εις εκάστην των κατά τό άρθρον 1 ανωτέρων τεχνικών σχολών ή φοίτησης είνε διετής τουλάχιστον. Το διδακτικόν προσωπικόν αυτών απτελείται κατά τα 9/10  τουλάχιστον εξ ανεγνωρισμένων και ειδικών καθηγητών. Αί επί διπλώματι εξετάσεις υπόκεινται είς όν έλεγχον της εποπτικής επιτροπής οι βαθμοί δε του διπλώματος εισίν: άριστα, λίαν καλώς και καλώς. Οι τυχόντες βαθμού σχεδόν καλώς δεν αξιούνται διπλώματος, αλλά «πτυχίου», όπερ δέν δικαιούνται να τύχη της κατά τό άρθρον 5 επικυρώσεως.

Άρθρον 5.

Η εποπτική επιτροπή μετά τό πέρας των εκάστοτε επί διπλώματι εξετάσεων υποβάλλει είς το Υπουργείον πίνακα των εξετασθέντων μετά της βαθμολογίας αυτών, το δε Υπουργείον, έχον υπ’ όψει ταύτα, επικυροί τα διπλώματα.

Άρθρον 6.

Πάσα προγενεστέρα διαταξις αντικειμένη είς τάς του παρόντος διατάγματος καταργείται.

Εις τον αυτόν Ημέτερον Υπουργόν ανατίθεται η δημοσίευσις και εκτέλεσις του διατάγματος τούτου.

Εν Αθήναις τη 12 Νοεμβρίου 1905.

Εν ονόματι του Βασιλέως

        Ο Αντιβασιλεύς

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟς ΔΙΑΔΟΧΟΣ

Υπουργός

Λ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ

---------------------------------------------------

Με τη δημοσίευση του διατάγματος ξεσηκώνονται «εν πλήρει συμφωνία» όλα τα κοντόφθαλμα και κατεστημένα συμφέροντα.

Οι σύγκλητοι του Πανεπιστημίου και του Πολυτεχνείου, οι φοιτητές της Φυσικομαθηματικής, του Πολυτεχνείου και όλως παραδόξως οι μαθητές της «Αθηναϊκής Σχολής» του Ιω. Γεράκη.

Παρά τις αντιθέσεις τους ενώθηκαν ομοθυμαδόν έναντι του «κοινού εχθρού»
διότι κατά τις εφημερίδες της εποχής «διείδον κίνδυνον δια τα επαγγελματικά τους δικαιώματα».

Αυτή η ανίερη συμμαχία και η κοντόφθαλμη αντίδραση είχε ως συνέπεια το Βασιλικό διάταγμα να αποσυρθεί σιωπηρώς, παρά τις διαμαρτυρίες πολλών παραγόντων, όπως αρθρογράφων εφημερίδων, φορέων του εμπορίου και της βιομηχανίας.

Το κατεστημένο βγήκε για μια ακόμα φορά νικητής διαιωνίζοντας το τέλμα και την κακή μοίρα της πατρίδας μας.

Αυτό ήταν ένα από τα γεγονότα που σημάδευσαν την μελλοντική πορεία της σχολής.

Ας έρθουμε όμως στη δωρεά του Γρ. Μαρασλή. Ο Όθ. Ρουσόπουλος κάνοντας μια μελέτη των οικονομικών βαρών της Σχολής από τα ενοίκια του κτιρίου της αλλά και από την αυτονόητη ανάγκη ανευρέσης νέων χώρων για εργαστήρια και αίθουσες διδασκαλίας, κάνει μια έκκληση στους απανταχού ομογενείς δίνοντας την υπόσχεση ότι αν υπάρξει αντίστοιχη δωρεά τα νέα διδακτήρια θα φέρουν το όνομα του δωρητή. Μέσα στο μυαλό του είναι η ανάγκη για γενναία μείωση των διδάκτρων των μαθητών – κάτι που τελικά το επιβάλλει ανεξαρτήτως της ατελέσφορης τελικής κατάληξης.

Λίγο χρόνο μετά την έκκληση, στέλνεται επιστολή από τον εκπρόσωπο του Γρ. Μαρασλή στην Ελλάδα, πράγμα που μας βάζει την υπόνοια ότι είχαν προηγηθεί και άλλες συνεννοήσεις.

(Παράρτημα: Έγγραφο 5)

Ο όρος που βάζει ο δωρητής να υπάρξει παροχή οικοπέδου γίνεται πράξη μετά την απόφαση της μονής Πετράκη να παραχωρήσει το οικόπεδο.

Δημιουργείται επιτροπή ανέγερσης του κτιρίου όπου πρωτοστατεί ο Όθωνας Ρουσόπουλος και ο Αρχιτέκτονας του κτιρίου κ. Μεταξάς. Ενώ τα χρήματα εκταμιεύονται και το έργο προχωράει, στην Οδησσό πεθαίνει ο Γρ. Μαρασλής. Σε λίγο δημοσιεύεται η διαθήκη του. Κάποιοι κυβερνητικοί παράγοντες, ερμηνεύοντας «κατά το δοκούν» τη θέληση του δωρητή, παρά τις επανειλημμένες διαμαρτυρίες του εκτελεστή της διαθήκης, παραβαίνουν τους όρους της και το κτίριο δίνεται για άλλη χρήση. Αυτή η πράξη δε συγχωρείται από το γεγονός ότι σ’ αυτό το κτίριο γίνεται ένα ακόμα διδασκαλείο στο οποίο δίδαξαν οι μεγάλοι δάσκαλοι Αλεξ. Δελμούζος και Δημ. Γληνός.

Για να τηρήσουν το τυπικό της διαθήκης που πρόβλεπε λειτουργία στο κτίριο, Εμπορικής Σχολής, έδωσαν ένα μικρό ποσό για το κτίριο της μετέπειτα Ανωτ. Εμπορικής.

Αυτό ήταν το δεύτερο σημαντικό χτύπημα για την Ακαδημία και ιδιαίτερα για τον ιδρυτή και εμπνευστή της Όθ. Ρουσόπουλο.

Βέβαια η σχολή συνέχισε την πορεία της, τα μαθήματα, τις διδακτορικές εξετάσεις, την αδιατάρακτη έκδοση του περιοδικού της.

Όμως προσωπική μου άποψη είναι, ότι έχασε την αρχική δυναμική της ανόδου, που είχε μέχρι τότε. Το εκλεκτό καθηγητικό δυναμικό, που μέχρι το τέλος της Σχολής συνέχισε να είναι σε υψηλό επίπεδο, άρχισε να αναζητά νέες διεξόδους και ευκαιρίες.

Πέρα από τις αναπόφευκτες απώλειες λόγω θανάτων, δύο-τρεις μετακόμισαν ως καθηγητές στο Πολυτεχνείο, άλλοι στο Πανεπιστήμιο και μερικοί στελέχωσαν αργότερα σε αντίστοιχους τομείς το νέο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης.

ΕΠΙΜΕΤΡΟ

Το έργο της σχολής παρέμεινε ακέραιο και σημαδειακό των δυνατοτήτων αλλά και των ορίων της ιδιωτικής πρωτοβουλίας.

Οι πτυχιούχοι της Ακαδημίας ήταν η «μαγιά» που στελέχωσε τον ιστό της παραγωγής και των υπηρεσιών στη Πατρίδα μας τις πρώτες δεκαετίες του 20^ου αιώνα.

Ο Όθωνος Ρουσόπουλος ήταν ένας φωτισμένος ηγέτης. Έτσι πρέπει να τον δούμε παρά τις αντιρρήσεις ορισμένων για τα ύστατα χρόνια της ζωής του.

Άφησε πίσω έργο, που καμιά δύναμη ή παρεκτροπή δεν μπορεί να εξαφανίσει.

Η εργασία αυτή είναι μια τιμή στη μνήμη του.