Α θ ώ ε ς   α μ α ρ τ ί ε ς

 Βυθίζω το βλέμμα μου

στη γαλάζια θάλασσα των ματιών σου

Προσπαθώ να ανιχνεύσω

τις απόκρυφες σκέψεις σου

Θέλω στον ανήσυχο βυθό του μυαλού

να κολυμπήσω

να συντονιστώ και ν’ ανιχνεύσω επιθυμίες.

Το λέω καθαρά και ξάστερα

χωρίς τις όποιες αναστολές.

Κορίτσι μου

θέλω να γίνω επιβάτης

στο σκάφος του σώματός σου

στρατηγός και κυρίαρχος

της επικράτειάς σου,

 να γλιστρώ  στις παρειές του προσώπου,

 να περπατώ στις παρυφές των χειλιών

Να ανεβοκατεβαίνω

στα όρη του στήθους σου

 να κάνω σλάλομ στις χαράδρες του λαιμού,

να τρέχω με ταχύτητα στις πεδιάδες της κοιλιάς,

 να κατηφορίζω στις ισάδες των μηρών σου,

να ανιχνεύσω τις σκοτεινές σπηλιές

που υπάρχουν ανάμεσά τους

Μα πιο πολύ απ’ όλα θέλω

ν’ ακούσω τους στεναγμούς της ευχαρίστησής σου

βάλσαμο και τροφή της ψυχής μου

Αυτό να είναι το όμορφο πέρας

του ένδοξου μου ταξιδιού

1917 -1980 Από τα χαμπέρια της πόλης

Ὁ ἀείμνηστος, κατά κόσμον Ἀλέξανδρος Καρακάσης ἐγεννήθη εἰς τό Νεοχώριον τοῦ Βοσπόρου τόν Ἰανουάριον τοῦ ἒτους 1917. Ἒλαβε τήν πρώτην παίδευσίν του εἰς τήν ἀκμάζουσαν τότε περίπτυστον ἀστικήν Σχολήν ἀριστεύσας δέ ταύτης εἰσήχθη τό ἒτος 1930 εἰς τήν Πατριαρχικήν Μεγάλην τοῦ Γένους Σχολήν, ἀπό τῆς ὁποίας ἀπεφοίτησε τό ἒτος 1933. Ἀκολούθως εἰσήχθη εἰς τήν γεραράν Ἱεράν Θεολογικήν Σχολήν Χάλκης, ὅπου ἐμυήθη εἰς τήν ἐπιστήμην τοῦ Θεοῦ. Ἐχειροτονήθη τόν Ὀκτώβριον τοῦ ἒτους 1939 εἰς Διάκονον ὑπό τοῦ Σχολάρχου αὐτῆς ἀειμνήστου Φιλαδελφείας Αἰμιλιανοῦ. Ἀποφοιτήσας τῆς Σχολῆς τό ἒτος 1940 διορίζεται διάκονος καί ἱεροκῆρυξ τῆς Κοινότητος Ἁγίων Θεοδώρων Βλάγκας καί ἀκολούθως ὑπηρετεῖ ὑπό τάς αὐτάς ἰδιότητας εἰς τήν Κοινότητα τοῦ Μεγάλου Ρεύματος. Τό ἒτος 1944 χειροτονεῖται ὑπό τοῦ Χριστουπόλεως Μελετίου εἰς ΙΙρεσβύτερον, τό δέ ἒτος 1946 ἀπονέμεται αὐτῷ τό ὀφφίκιον τοῦ Ἀρχιμανδρίτου. Ἒκτοτε ἀναλαμβάνει καθήκοντα Ἱερατικῶς Προϊσταμένου τῆς Κοινότητος Ταξιαρχῶν Μεγάλου Ρεύματος, ἀργότερον δέ, τό ἒτος 1951, διορίζεται ὑπό τοῦ ἀοιδίμου Οἰκ. Πατριάρχου Ἀθηναγόρου, Πατριαρχικός Ἐπόπτης τῆς περιφερείας τοῦ Βοσπόρου.
Τόν Αὒγουστον τοῦ ἒτους 1964, ἡ Ἱερά Σύνοδος τοῦ Οἰκ. Θρόνου ἐκτιμήσασα τό ἒργον καί τά προτερήματα αὐτοῦ, προτάσει τοῦ ἀοιδίμου Πατριάρχου Ἀθηναγόρου, ἐξελέξατο αὐτόν εἰς τό μέγα τῆς Ἀρχιερωσύνης ἀξίωμα ὑπό τόν ψιλόν τίτλον τῆς Ἐπισκοπῆς Σκοπέλου.
Ὡς ἁπλός λευΐτης ὁ Σκοπέλου Ἀλέξανδρος ὑπῆρξεν ἡ καταφυγή καί ἡ προστασία πάντων τῶν εἰς αὐτόν προστρεχόντων. Τό κύριον χαρακτηριστικόν του ἦτο ἡ ἀγάπη πρός τούς πάσχοντας, τούς πτωχούς, τούς ταπεινούς, τούς ἐγκαταλελειμμένους, τούς δυστυχεῖς. Ἐδαπάνει τά πάντα, μέχρι καί τοῦ τελευ­ταίου ὀβολοῦ του διά τά δημιουργήματα ταύτα τοῦ Θεοῦ. Ἐβοήθει, ἐπαρηγόρει, ἒπραττε τά πάντα ἵνα πάντως τινάς σώσῃ καί ὁδήγησῃ αὐτούς εἰς τήν πλήρη πίστιν καί ὑπακοήν εἰς τό θέλημα τοῦ Κυρίου. Ὑπῆρξεν σύμβολον πνευματικῆς πατρότητος, φωτοδότης τῶν νέων καί ἀδελφός τῶν γερόντων. Οὐδέποτε ἐπεδίωξε ἐπίγειον δόξαν. Συνεδύαζεν ἐν τῷ προσώπῳ του μῖγμα φωνῆς, σθεναρότητος, ἐντάσεως ἀλλά καί συγκαταβάσεως, στοργῆς καί ἀκραιφνοῦς φιλοτιμίας, ὡς καί μαχητικότητος πού ἐπέδειξε παλεύοντας λυσσαλέα τούς ἐχθρούς τῆς Ἐκκλησίας ἐκεῖ κάτω στόν ἱστορικό «Γαλατᾶν».
Ὡς βοηθός Ἐπίσκοπος τοῦ Πατριάρχου ὁ Σκοπέλου Ἀλέξανδρος ἀνεδείχθη ὑπόδειγμα Φαναριώτου Ἱεράρχου. Ἐκαλλιέργησε τό θεῖον κήρυγμα, ἀσχολούμενος μέ τήν φιλανθρωπίαν. Δέν διέκρινεν ὁ ἀείμνηστος φυλήν καί γένος. Βλέπων τό ποίμνιόν του νά ἐλαττοῦται, ὁ ἲδιος ἒπασχεν, ἐπόνει καί μέχρι τελευταίας του πνοῆς ἒμεινε πιστός καί ἀφοσιωμένος εἰς τόν τόπον του. Παρ΄ ὅλας τάς δυσκολίας ὅμως ἐπίστευεν ὅτι ή χείρ τοῦ Κυρίου θά ἐξαγάγῃ τούς πιστούς εἰς ἀναψυχήν.
Ὁ Σκοπέλου Ἀλέξανδρος ἐκοιμήθη τήν 19ην Ὀκτωβρίου τοῦ ἒτους 1980. Ἦτο ξημέρωμα Κυριακῆς... Λίγο πρίν οἱ ἱστορικές καμπάνες τοῦ «Ταξιάρχη» σημάνουν χαρμόσυνα τόν Ὄρθρον, Ἄγγελοι Κυρίου παρέλαβον αὐτόν διά νά τόν μεταφέρουν εἰς τάς αἰωνίους Μονάς. Ἡ ἀγαθή καί μεγάλη ψυχή του, καλλικέλαδος ἀηδών ὑψιπέτις, ἀγάλλεται νῦν ἐν δόξῃ ἀφθάρτῳ, καί ἐκ τῶν οὐρανίων θαλάμων συνεχίζει ἐπιῤῥεάζουσα καί εὐλογοῦσα ἡμᾶς. Τρισαιωνία καί ἀγήρως εἴη ἡ μνήμη σου ἀείμνηστε πάτερ καί Δέσποτα!

ΛΕΒΕΝΤΗΣ ΚΙ ΑΡΣΕΝΙΚΟ ΠΑΛΑΙΑΣ ΚΟΠΗΣ...1907: ΟΤΑΝ Ο ΠΑΤΡΙΝΟΣ ΠΑΠΑΜΙΚΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΠΟΥΚΑΡΕ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ ΚΑΙ ΠΕΤΑΞΕ ΔΥΝΑΜΙΤΗ ΓΙΑ ΝΑ ΦΟΒΗΣΕΙ ΤΟΥΣ ΒΟΥΛΕΥΤΕΣ ΚΑΙ ΝΑ ΣΤΑΜΑΤΗΣΟΥΝ ΝΑ ΨΗΦΙΖΟΥΝ ΦΟΡΟΥΣ!!!

ΣΤΟΧΟΣ 08 Δεκεμβρίου
Έμεινε στην ιστορία ως ο "βομβιστής της Βουλής" ως πρωταγωνιστής σε ένα απίστευτο συμβάν που έλαβε χώρα στις αρχές του 20ου αιώνα, στα 1907 και έφερε την Πάτρα στο μικροσκόπιο της ...αντιτρομοκρατικής της εποχής.
Η καταδίκη του, έμεινε επίσης στην ιστορία καθώς εισέπραξε ως απάντηση για την πράξη του 8 χρόνια φυλάκιση, σε ένα κράτος που εξάντλησε την αυστηρότητά του σε έναν καταφανώς διαταραγμένο άνθρωπο που βάλθηκε να φοβίσει τους βουλευτές, μέσα στην... έδρα τους και να τους αποτρέψει από το να βάλουν νέους φόρους.

Ήταν 2 το πρωί της 7ης Ιουλίου όταν ενώ συνεδρίαζε η Βουλή των Ελλήνων ακούστηκε ένας οξύτατος θόρυβος και οι βουλευτές πετάχτηκαν έντρομοι σαν ελατήρια, διακόπτοντας την ολονύκτια συνεδρίαση για τον προϋπολογισμό. Όλα συνέβησαν όταν στο βήμα ανέβηκε ο υπουργός των οικονομικών Σιμόπουλος και άρχισε να αγορεύει. Οι περισσότεροι βουλευτές έπιναν καφέ στο καφενείο της Βουλής, κάποιοι κοιμούνταν και οι υπόλοιποι χασμουριούνταν.
Ξαφνικά, στην αίθουσα έπεσε ένα φυσίγγιο δυναμίτιδας μήκους δέκα εκατοστών, το οποίο είχε ρίξει κάποιος από το δεύτερο λαϊκό θεωρείο, περιτυλιγμένο με χαρτί εφημερίδας. Έπεσε μάλιστα στο μέσο ε των βουλευτών του Εθνικού Κόμματος. Η αίθουσα γέμισε καπνό. Οι περισσότεροι βουλευτές, δεν αντιλήφθηκαν τι είχε συμβεί όταν εις εξ αυτών, ο Λεώπουλος έντρομος, φώναξε: «Μπόμπα! Προς Θεού! Μπόμπα!».
Το τι έγινε τότε, είναι δύσκολο να περιγραφεί. Οι βουλευτές, προσπάθησαν να βγουν από την αίθουσα ομαδόν. Ο πρόεδρος της φώναζε: «Ο φρούραρχος να κλείσει τις πόρτες εξόδου των λαϊκών θεωρείων. Να συλληφθεί αμέσως ο δράστης!».
Αναθαρρημένοι από την διαπίστωση ότι δεν κινδύνευε η σωματική τους ακεραιότητα καθώς είδαν ότι δεν υπήρχε φυτίλι οι βουλευτές Λαζάνης και Στάης εόρμησαν προς τα λαϊκά θεωρεία του 3ου ορόφου, βρήκαν ένα πτωχικά ενδεδυμένο άτομο, που εν προέβαλε καμία αντίσταση κατά τη σύλληψή του ενώ είχε πετάξει και ένα δεύτερο φυσίγγιο στον κήπο του βουλευτηρίου αλλά δεν το είχε πυροδοτήσει.

Στεκόταν πίσω από ένα παράθυρο του θεωρείου, με μια διπλωμένη εφημερίδα στα πόδια του. Αμέσως τον συνέλαβαν και τον οδήγησαν στο γραφείο του διευθυντού της Βουλής, όπου ξεδιπλώνοντας την εφημερίδα, ανακάλυψαν 4-5 ακόμη φιτίλια κατάλληλα για την ανάφλεξη μασουριών δυναμίτιδας και ένα ακόμη μασούρι.

Ο δράστης αυτής της ενέργειας ήταν ένας Πατρινός και άκουγε στο όνομα Ανδρέας Παπαμικρόπουλος.
Όπως δήλωσε αργότερα στην ασφάλεια,

25 ΜΑΡΤΙΟΥ 1932: ΤΑ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΑΓΝΩΣΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ

Με απόφαση του τότε Υπουργού Στρατιωτικών Θεόδωρου Πάγκαλου στις 3 Μαρτίου 1926 προκηρύχθηκε καλλιτεχνικός διαγωνισμός στην εφημεριδά Εσπέρας «διά την υποβολήν μελέτης ανεγέρσεως τάφου Αγνώστου Στρατιώτου εις την έμπροσθεν των Παλαιών Ανακτόρων Πλατείαν, καταλλήλος προς τούτο διαρρυθμιζομένην». Ο αρχιτέκτονας Μανώλης Λαζαρίδης, με το ψευδώνυμο «Σκρα» καταθέτει την πρόταση που τελικά εγκρίθηκε, ενώ οι εργασίες διαρκούν ως το 1932.

Έχει μεσολαβήσει η απόφαση Βενιζέλου περί μεταφοράς της Βουλής στο κτίριο των Παλαιών Ανακτόρων και τα αποκαλυπτήρια πραγματοποιεί ο τότε πρωθυπουργός Ανδρέας Μιχαλακόπουλος.

Μάλιστα, μεταφέρεται για τις ανάγκες της τελετής φως από την Αγία Λαύρα, ώστε να γίνει η αφή της «ακοίμητης καντήλας» στο εσωτερικό του κενοταφίου. Γύρω από τον «νεκρό στρατιώτη» έχουν χαραχτεί επιγράμματα από τον Επιτάφιο του Θουκυδίδη, καθώς και τοποθεσίες μαχών του ελληνικού στρατού κατά τους Βαλκανικούς, Παγκόσμιους και Μικρασιατικούς πολέμους.

1901: Όταν ο Καβάφης επισκέφθηκε την Πάτρα

    Τον Ιούνιο του 1901 ο Κωνσταντίνος Καβάφης πραγματοποίησε το πρώτο του ταξίδι στην Ελλάδα. Ύστερα από παραμονή αρκετών εβδομάδων στην Αθήνα, ο Καβάφης κατευθύνθηκε προς την Πάτρα με σκοπό να αναχωρήσει με το ιταλικό πλοίο "Σκύλα" για το Μπρίντιζι, όπου και θα επιβιβαζόταν σε έτερο πλοίο με προορισμό την Αλεξάνδρεια. Στην Πάτρα παρέμεινε τρείς ημέρες καταγράφοντας τις εντυπώσεις του και σχεδιάζοντας ένα σχεδιάγραμμα της πόλης. Με αυτή την ανάρτηση σας εύχομαι καλό καλοκαίρι με νέες αναρτήσεις από τον Οκτώβριο.

29 Ιουλίου, Δευτέρα

  Το Ξενοδοχείο των Πατρών, όπου καταλύσαμε, είναι καθαρώτατο, άνετα επιπλωμένο κια διαθέτει καλή κουζίνα. Θα γευματίσουμε και δειπνήσουμε a la carte. Μετά το δείπνο, πήγαμε στην αποβάθρα, κ' ύστερα ύπνο. Σηκώθηκα νωρίς σήμερα το πρωί, στις 5.15. Έβγαλα από τις αποσκευές μου ό,τι είναι απολύτως αναγκαίο για διαμονή 3 περίπου ημερών. Στις 9. π.μ. βγήκαμε για έναν γύρο με τον Αλέξανδρο. Είδαμε την Πλατεία Γεωργίου, που είναι μεγάλη όσο σχεδόν η Πλατεία Ομονοίας στας Αθήνας· έχει πολλά δένδρα και δύο μνημεία από σίδερο ή από μπρούντζο. Η πλατεία Όλγας είναι μικρότερη. Η συνοικία που την λένε Ψηλά Αλώνια είναι καθαρή και συμπαθητική κ' έχει γραφική θέα. Επισκέφθηκα την εκκλησία του Αγίου Ανδρέα (όπου μου δείξανε τα λείψανα του αγίου και την κατοικία του πλάϊ στην εκκλησία) και την εκκλησία της Παντανάσσης. Είδα τη Δημαρχεία και πολλά αξιόλογα κτήρια, όπως τα γραφεία της Εθνικής Τραπέζης, της Ιονικής και της Τραπέζης των Αθηνών.

Από το ιστολόγιο του Γιάννη Μυλωνά

Στις 10.15, ο Αλέξανδρος κ' εγώ πήγαμε σ'ένα ευρύχωρο καφενείο (που έχει μπροστά του ένα είδος κήπου), όχι μακρυά απ'το ξενοδοχείο, όπου συνήντησα κάποιον διερμηνέα του Κουκ στις Πάτρες.

  Στις 10.45 βγήκαμε για να σεριανίσουμε τους δρόμους κοντά στην προκυμαία.

  Στις 12 γευματίσαμε.

  Στο ξενοδοχείο έχει δύο Άγγλους Ρωμαιοκαθολικούς ιερείς, με τους οποίους ανοίξαμε ομιλία στο τραπέζι.

  Κάνει τρομερή ζέστη το θερμόμετρο, μες στο δωμάτιό μου, έδειχνε, στις 3 μ.μ. 87 βαθμούς.

  Κοντά στο ξενοδοχείο έχει μερικά μεγάλα μαγαζιά· ένα απ'αυτά είναι του ράφτη Παπαϊωάννου. 

  Η θέα από την προκυμαία -κι από πολλά υψώματα- προς τους απέναντι λόφους της Κεντρικής Ελλάδος είναι ωραία, ιδαίτερα όταν δύει ο ήλιος.

  Το απόγευμα ξαναπήγα με τον Αλέξανδρο στα Ψηλά Αλώνια. Ύστερα, ανάμεσα από διάφορους φτωχικούς δρόμους μάλλον, πήγαμε στην Πλατεία Γεωργίου, όπου τα καφενεία ήταν γεμάτα κόσμο. Από κει, κατεβήκαμε στην οδό Μαιζώνος, όπου έχει πολλά καλά καταστήματα. 

  Στις 8 πήγαμε για δείπνο. Τα τραπέζια του φαγητού είναι σκορπισμένα έξω στην πλατεΐτσα απέναντι απ΄το ξενοδοχείο. Δεν έφαγα ωστόσο, γιατί το στομάχι μου δεν ήταν εν τάξεια, απ'την υπερβολικά μεγάλη ποσότητα νερού που ήπια την ημέρα. Αισθανόμουν να ψήνουμαι όλη την ημέρα, και σίγουρα θα ήπια 15 ποτήρια.

30 Ιουλίου, 11.30 π.μ.

  Σήμερα το πρωΐ κάναμε ένα περίπατο με τον Αλέξανδρο. Πήγαμε στην Αγγλικανική εκκλησία. Καθίσαμε σ'ένα καφενείο στην Πλατεία Όλγας.

31 Ιουλίου, 7.30 π.μ., Τετάρτη

  Χθές το απόγευμα η ζέστη ήταν τρομερή. Το θερμόμετρο ανέβηκε στους 91 βαθμούς. Στις 5, ετόλμησα, παρ'όλη την ζέστη, να κάνω ένα γύρο στην πόλη. Δείπνησα με πολλή ευχαρίστηση, στις 8- το φαγητό ήταν εξαίρετο. Το ξενοδοχείο αυτό είναι πραγματικά καλά οργανωμένο. Πρόσεξα την άριστη ποιότητα του γάλακτος που προσφέρουν. Χθές το βράδυ, μετά το δείπνο, πήγα για μισή ώρα στην αποβάθρα.

31 Ιουλίου, 10.15 π.μ.

  Σήμερα, ο καιρός είναι πολύ πιο δροσερός. Θερμόμετρο: 85. Βγήκα στις 9.45. Βρήκα τον Αλέξανδρο με τον Ηλιόπουλο σ'ένα καφενείο. Από κει, έκανα ένα περίπατο στην πόλη. Δεν μπορώ να βρώ σχεδιάγραμμα των Πατρών· μου φαίνεται κιόλας πως δεν υπάρχει κανένα. Στην άλλη σελίδα θα ιχνογραφήσω ένα πρόχειρο (πολύ πρόχειρα και ατελές) σχέδιο μερικών δρόμων.

  Η ακτή απέναντι από τις Πάτρες είναι γραφική. Οι λόφοι του Μεσολογγίου και τα βουνά της Αιτωλίας είναι ορατά, οι πρώτοι όμως όχι πολύ ευκρινώς.
  Η οδός Κορίνθου έχει μεγάλο μήκος, όμως τα μαγαζιά της και τα κτίριά της είναι πολύ κατώτερα απ'της οδού Μαιζώνος.

Ατμόπλοιο «Scilla», 1 Αυγούστου, 7.15 π.μ.
  Χθες το απόγευμα  ο Α. κ΄ εγώ αφίσαμε την Πάτρα με το πλοίο «Scilla» του Rubatino. Άθλιο πλοίο. Μ'όλο που ο καθένας μας έχει δική του καμπίνα με δύο κουκέτες, μόλις υπάρχει θέση για να κουνηθεί κανείς. Μπήκαμε στο καράβι στις 6 μ.μ. Απέπλευσε στις 10 μ.μ. Ο Πρίγκηψ Νικόλαος είναι στο πλοίο. Το θέαμα των Πατρών με τα πολλά φώτα που σιγά - σιγά έσβηναν μακρυά στον ορίζοντα ήταν πραγματικά θελκτικό.

Δημοσιεύτηκε 21st July 2012 από τον χρήστη Λυδήριος

 

Τεσσερα ιστορικα δημοσια σχολεια της Αθηνας και η πλουσια ιστορια τους

Θρυλικά δημόσια σχολεία που αξίζει και σήμερα να θυμόμαστε

Κείμενο: Αργυρώ Μποζώνη          Email: abozoni@elculture.gr

Πίσω από τις πόρτες τους υπάρχουν χιλιάδες ιστορίες. Εκεί φοίτησαν πρωθυπουργοί και ακαδημαϊκοί, καλλιτέχνες και φιλόσοφοι. Τέσσερα ιστορικά σχολεία της Αθήνας και η πλούσια ιστορία τους, μας γυρίζουν πίσω στο χρόνο, όταν η γνώση και η μόρφωση ήταν προνόμιο λιγότερων μαθητών, και εκείνα στάθηκαν αληθινά σαν φάροι της παιδείας και της διαπαιδαγώγησης πολλών γενεών. Το Πρώτο της Πλάκας, το Όγδοο των Πατησίων, το Δεύτερο της Πλατείας Βικτωρίας και το Έβδομο Αρρένων και Τέταρτο Θηλέων του Παγκρατίου ήταν κάποια από τα θρυλικά δημόσια σχολεία με πλούσια ιστορία που αξίζει και σήμερα να θυμόμαστε. 

Το Α’ Γυμνάσιο και Λύκειο Αθηνών

To 1ο Πειραματικό Γυμνάσιο και Λύκειο Αθηνών ή αλλιώς το «Γεννάδειο», έχει μια μακρά ιστορία, συνδεδεμένη με αυτή της ίδρυσης του ελληνικού κράτους. Συνδέεται ιστορικά με το πρώτο σχολείο που λειτούργησε στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος, το Κεντρικό Σχολείο που ιδρύθηκε το 1829 στην Αίγινα από τον Ιωάννη Καποδίστρια. Ο οραματιστής Καποδίστριας ίδρυσε το σχολείο με σκοπό να εκπαιδεύονται οι νέοι που επρόκειτο να συνεχίσουν τις σπουδές τους σε πανεπιστήμια του εξωτερικού. Με τη δολοφονία του Καποδίστρια το 1831, το σχολείο αποδυναμώνεται και το 1834 αποφασίζεται η μεταφορά του στην Αθήνα, τη νέα πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους. Παράλληλα ονομάζεται Βασιλικό και ενισχύεται με κρατικά κονδύλια, καθώς θεωρείται το καλύτερο σχολείο αρρένων που δέχεται παιδιά από την Αθήνα και την επαρχία. Η περίοδος της βασιλείας του Όθωνα τελειώνει με την έξωσή του το 1862 και το σχολείο μετονομάζεται ξανά σε «Α΄ εν Αθήναις Γυμνάσιον».

Ο Καποδίστριας ήταν αυτός που επιστράτευσε τον Γεώργιο Γεννάδιο προκειμένου να διδάξει στην Κεντρική Σχολή της Αίγινας, ήταν άλλωστε αυτός που συνέταξε τη γραμματική, αλλά και την ανθολογία των μαθημάτων της ελληνικής γλώσσας. Υπήρξε Γυμνασιάρχης και επόπτης, θέσεις που διατήρησε μέχρι το θάνατό του, το 1854. Ο φωτισμένος αυτός Δάσκαλος του Γένους, του οποίου το σχολείο μέχρι σήμερα διατηρεί το όνομα, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, δεν ήταν μόνο ένας φωτισμένος δάσκαλος, αλλά και ένας παθιασμένος με τη γνώση και τη διάδοσή της άνθρωπος, που δε δίσταζε να βοηθήσει και να καθοδηγήσει τους οικονομικά ασθενέστερους μαθητές. Στο πάνθεον των καθηγητών, ανάμεσα στους Χορτάκη, Βάφα, Παυλίδη, Ψαρά και ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος ως δάσκαλος ιστορίας.

Η οικία Κλεάνθη, στην οποία στεγάστηκε το Α’ Αρρένων και μετέπειτα το πρώτο Πανεπιστήμιο της Αθήνας.

Το Α΄Αρρένων ή Γεννάδειο στην Πλάκα

ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ Αρτοπούλα

Oι πολιτιστικές, κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες κάτω από τις οποίες έκανε τα πρώτα της βήματα η μετεπαναστατική Ελλάδα ήταν δύσκολες και χρειάστηκε πολύς κόπος και μόχθος, αρκετή θέληση και χρόνος για να κατακτήσει ο ελληνικός λαός τα απαραίτητα στοιχεία της επιστήμης και του πολιτισμού που θα τον έβαζαν δίπλα στους προηγμένους ευρωπαϊκούς λαούς.
Σ’ αυτό το ιστορικό, βιοτικό, μορφωτικό, επιστημονικό και κοινωνικό ανέβασμα για τη βελτίωσή του, σ’ αυτό το «ψάξιμο» για την εύρεση του στόχου του, τον κύριο και καθοριστικό, ρυθμιστικό ρόλο, τον έπαιξε η παιδεία, ενώ τον ουσιαστικό, εξελικτικό, δημιουργικό και προοδευτικό ρόλο τον είχε ο δάσκαλος.
Από το 1453 έως το 1653 η παιδεία βρισκόταν στην πιο βαθιά παρακμή. Η κατάσταση άρχισε να βελτιώνεται το 17ο και 18ο αιώνα. Επί τουρκοκρατίας έκλεισαν σχολεία και εκκλησίες και εκεί που διαφέντευε η γνώση ξαπλώθηκε η αμάθεια.
Από το 1453 μέχρι τις αρχές του 17ου αιώνα δίδασκαν στα Ελληνόπουλα ανάγνωση περικοπών από την Οκτώηχο, τον Απόστολο, το Ωρολόγιο, το Κυριακοδρόμιο και το Ψαλτήρι και τους μάθαιναν λίγη γραφή και αποστήθιση διαφόρων προσευχών κρυφά στις μονές και στους νάρθηκες των εκκλησιών. Αυτά ήταν τα βιβλία που είχαν για ανάγνωση και ηθική διδασκαλία, για φρονηματισμό και κατήχηση.
Το 18ο αιώνα μεγάλη ήταν η συμβολή του Εθναπόστολου Κοσμά του Αιτωλού, στην ανάπτυξη των γραμμάτων και στη σύσταση των σχολείων.
Στις περιοδείες του (1760-1779) άρχιζε και τελείωνε τους λόγους του με τη σύσταση για ίδρυση σχολείων και ύστερα εκκλησιών.
Σε όποιο χωριό πήγαινε έστηνε ένα σταυρό, ίδρυε σχολείο και τοποθετούσε δάσκαλο. Στην Ήπειρο συνέστησε 30 ελληνικά σχολεία και 200 κοινά.
Στη Χειμάρρα πρωτοστάτησε ο ίδιος στο γκρέμισμα μιας αλειτούργητης εκκλησιάς για να ιδρυθεί σχολείο, λέγοντας πως το σχολείο ανοίγει τις εκκλησιές και τα μοναστήρια. Στην Ε΄ Διδαχή αναφέρει «καλύτερον αδελφέ μου να έχεις ελληνικό σχολείο στη χώρα σου, παρά βρύσες και ποτάμια και σαν μάθεις το παιδί σου γράμματα, τότε λέγεσαι άνθρωπος».
Από το 1850 όλα σχεδόν τα χωριά της Λάκκας Σουλίου έχουν δημοτικό σχολείο.
Τα περισσότερα σχολεία που ιδρύθηκαν κατά τους χρόνους της τουρκοκρατίας προικοδοτήθηκαν από τις μονές και τις εκκλησίες και βρίσκονταν κάτω από την προστασία τους. Η εκκλησία φρόντιζε για τη μόρφωση των στελεχών της αλλά και για τη μόρφωση του έθνους.
Όλοι σχεδόν οι ηγούμενοι των φτωχών μοναστηριών του τμήματος Τσαρκοβίστας δίνουν στους δασκάλους 150-300 γρόσια ετήσιο μισθό και 240 οκάδες καλαμπόκι, 15 οκάδες τυρί, 5 οκάδες βούτυρο και όσπρια. Το 1864 ο Αρχιμανδρίτης και ηγούμενος των ηνωμένων Μοναστηριών Ρωμανού και Σιστρουνίου, Παρθένιος Α΄ (Δημήτριος Μπατουμάνος), από τη Μοκοβίνα, ίδρυσε την εκκλησία της Μεταμόρφωσης, δίνοντας 25.000 γρόσια και 4.000 γρόσια για σχολείο των δύο Κοινοτήτων και από το 1871 χορηγεί για τη διατήρησή του 2.650 γρόσια αλλά και τα εφόδια για τους φτωχούς μαθητές και δίνει και τρεις υποτροφίες για παιδιά των Κοινοτήτων Ρωμανού, Μοκοβίνας και Άρδοσης (Ιωάν. Λαμπρίδου. «Περί των εν Ηπείρω Αγαθοεργημάτων» Μέρος Α΄. Εν Αθήναις 1880, σελ. 53-54).
Ο ίδιος ηγούμενος δαπάνησε για την ίδρυση σχολείου στο Σιστρούνι (1878) 5.000 γρόσια και στο Ρωμανό (1878) 2.800 γρόσια και για τη διατήρηση αυτών των σχολείων δαπανά 12 λίρες για το πρώτο και 20 λίρες για το δεύτερο και εκτός αυτών διατρέφει δωρεάν και 5-6 μαθητές από την Άρδοση και τη Μοκοβίνα.
Οι δάσκαλοι του χωριού έπαιρναν μισθό, έτρωγαν και κοιμούνταν στο μοναστήρι και τα βιβλία των μαθητών τα πλήρωνε η μονή. Το σπίτι τού ηγούμενου στη Μοκοβίνα είχε γίνει σχολείο και πλήρωνε ο ίδιος το δάσκαλο και τα βιβλία των μαθητών.
Η Μονή των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου των Μεσσιανών (βρίσκεται μεταξύ Δερβιζιάνων και Μηλιανών και είναι χτισμένη το 1764) ιδρύει το 1878 ελληνικό σχολείο στα Δερβίζιανα και δίνει για τα σχολεία Δερβιζιάνων και Ρουσιάτσας από 250 γρόσια.
Η Μονή της Αγίας Παρασκευής Βαλανιδιάς, μετόχι της μονής Διχούνης και αργότερα της μονής Καταμάχης, που κάηκε το 1831 όπως μαθαίνουμε από μαρτυρικό του 1867 που υπογράφουν παπάδες, μουχτάρηδες και αζάδες των χωριών: Βαλανιδιάς, Ζαγόρτσας, Κόπρας, Πετουσίου, Σενίκου, Πράδαλας και Ζαραβουτσίου, δίνει για το δημοτικό σχολείο Βαλανιδιάς 500 γρόσια και πληρώνει και το μισθό του δασκάλου που έφτανε τις 13 χρυσές τούρκικες λίρες το χρόνο.
Στον Άγιο Ανδρέα (Λιβιάχοβο) λειτουργούσε το 1827 δημοτικό σχολείο με δάσκαλο τον παπα-Γιάννη από τη Λίππα. Αυτό φαίνεται σε ενθύμηση που σημειώνεται σε εξώφυλλο Ευαγγελίου, (έκδοση Βενετίας 1668), «Ετουτο το άγιον ιερον εβαγγέλιον ηνε της παναγίας μαναστιρι λιβιαχοβινο 1827 Νοεμβριου 26 παπαγιάνις εφιμεριος κε δασκαλος πο λιπα μαχαλάδες». Στο ίδιο Ευαγγέλιο και σε δεύτερη ενθύμηση σημειώνει ο εφημέριος και δάσκαλος του χωριού παπα-Γιάννης «ηδου φανερονο εγο ο παπαγιανις ονοματις λιβιαχοβινουν πος ετουτο το χοριον οπου ινε εδο γιναιμενι εχουν ένα σινιθιον όπου οπιος παπας να βρισκετε σε τουτουνους τον κατιγορουν αν ινε νεος τον κατιγορουν σε γυνεκες αν ινε γερος τον κατιγορουν σε αρπαγιν μονον οπιος παπας να τιχι εδο καταραν κε αφορεσμον ν αφισι οντας να φεβγι καθος κε γω αφισα 1827 Νοεμβρις 27 Παπαγιανις» (διατηρώ την ορθογραφία του πρωτότυπου).
Το 1880 λειτουργούσαν σχολεία στα Πλατάνια (στο νάρθηκα της εκκλησίας),στους Μπαουσιούς (σε κελί) και στην Αρτοπούλα "κελλίον τι προς διδασκαλίαν των φίλων τούτων της κακοπαθείας χρησιμεύει..." (Ιωάννου Λαμπρίδου, Περί των εν Ηπείρω Αγαθοεργημάτων, μέρος Δεύτερον, Εν Αθήναις, Εκ του τυπογραφείου Ν. Ρουσόπουλου, 1880, σελ. 5).
Το 1881 υπάρχουν στη Λάκκα Σουλίου τα παρακάτω σχολεία: 1) Ελληνικό σχολείο Δερβιζιάνων με 10 μαθητές, 2) αλληλοδιδακτικό σχολείο στο Σιστρούνι, 3) σχολικά κτίρια στο Ρωμανό, Σιστρούνι, Γεωργάνου, Τόσκεσι, Γρατσανά, Αλποχώρι Μπότσαρη και Παλαιοχώρι Μπότσαρη, αλλά χωρίς μαθητές. Στη Λίππα λειτουργούσε σχολείο στο σπίτι του Αν. Ντάσιου που το διέθετε για το σκοπό αυτό.
Στο Τόσκεσι υπήρχε σχολείο πριν τις περιοδείες του Πατροκοσμά στο οποίο έμαθε τα πρώτα γράμματα κι ένας Λιππιώτης, από την οικογένεια Παξινού που έγινε αρχιεπίσκοπος Κεφαλληνίας. Το σχολείο στο οποίο δίδαξε και κάποιος Μπισδέκης από το Αλποχώρι της Δωδώνης, το συντηρούσε η μονή της Παναγίας που ανεγέρθηκε το 1772 εκ θεμελίων από το Λιππιώτη Νικόλαο Κονταξή και είχε μεγάλη περιουσία στο Τόσκεσι και στη Γκουλιμή που τα είχε αφιερώσει η γυναίκα του ήρωα Βόγλη.
Από το 1913 και ύστερα όλα τα δημοτικά σχολεία βρίσκονται κάτω από την προστασία και τον έλεγχο του ελληνικού κράτους.
Δεν μπορούμε βέβαια να μιλάμε για προβληματισμούς και έρευνες, για νέες μεθόδους και τομές στην αγωγή και τη διδασκαλία εκείνης της εποχής, που στη διδασκαλική έδρα των σχολείων είχαμε έναν ημιμαθή ή και αμαθή γραμματοδιδάσκαλο ή «δάσκαλο των δυο μαρτύρων» τον οποίο πολλές φορές οι μαθητές κορόιδευαν με το τραγούδι:
«Δάσκαλε παπαχωνή
ποιο ποδάρι σε πονεί,
το ζερβί για το δεξί !
Το ΄να μάτι να σου βγει.»
Μελετώντας όμως κανείς τα «Ημερολόγια Περιοδείας» των Επιθεωρητών από το 1914