o
Ευγένιος Βούλγαρης: Μέγας
Διδάσκαλος του Γένους
Νοεμβρίου 15, 2016 Georgios Georgakopoulos
Γιώργος
Ν. Παπαθανασόπουλος
Η μεγάλη
εκκλησιαστική και θεολογική προσωπικότητα του Ευγενίου Βούλγαρη (1716-1806), σε
συνδυασμό με την βαθιά επιστημονική του γνώση και την θύραθεν σοφία του,
είναι η ζωντανή απόδειξη της δυνατότητας συμπόρευσης Ορθοδοξίας και Επιστήμης.
Ταυτόχρονα έμπρακτα τονίζει την προσφορά της Εκκλησίας στην Παιδεία του Έθνους
και διαψεύδει την προπαγάνδα των αθέων και αγνωστικιστών διανοητών, πως μόνο η
κοσμική γνώση οδηγεί στην απαλλαγή του ανθρώπου από δεισιδαιμονίες και
εξαρτήσεις και στον δρόμο της ελευθερίας και της προόδου…. Στην Ιστορία έχει
αποδειχθεί το αντίθετο… Απολύτως λοιπόν δικαιολογημένα εφέτος εορτάζονται
από τη Μητρόπολη Κερκύρας και όχι μόνο τα 300 χρόνια από τη γέννηση
και τα 210 από την κοίμηση του μεγάλου διδάχου του Γένους.
Στην
αθεϊστική προπαγάνδα δεν ταιριάζει καθόλου το ότι ο Ευγένιος Βούλγαρης ήταν
κληρικός, ότι ανεδείχθη Αρχιεπίσκοπος Σλαβινίου και Χερσώνος και
παράλληλα ότι ο χαλκέντερος κληρικός με τη Ορθοδοξότατη γραφή και τα
κηρύγματα του επί θεολογικών και εκκλησιαστικών ζητημάτων, έμαθε, έγραψε,
μετέφρασε, και δίδαξε Λογική, Αριθμητική, Γεωμετρία, Φιλοσοφία, Φυσική,
Κοσμολογία. Ο Κων. Σάθας έγραψε σχετικά:
«Ο
Ευγένιος ήταν εκ των πολυμαθεστέρων και πολυγραφοτέρων του αιώνος του. Εγίνωσκε
την Ελληνικήν, Λατινικήν, Γερμανικήν, Ιταλικήν, Γαλλικήν, Εβραϊκήν, Χαλδαϊκήν,
Τουρκικήν, Αραβικήν και Ρωσικήν διάλεκτον. Πανδαήμων (Σημ. γρ. Πανεπιστήμων)
και χαλκέντερος συγγραφεύς, πρόμαχος της ορθοδοξίας λαμπρός, τα μέγιστα συνετέλεσεν
εις μετάδοσιν της νεωτέρας φιλοσοφίας εν τω ημετέρω έθνει». (1).
Ο
Ευγένιος Βούλγαρης δεν δίστασε να μελετήσει και να γνωρίσει πρώτος στους
Έλληνες τους φιλοσόφους και βασικούς εκπροσώπους του Διαφωτισμού, τον
αγνωστικιστή Γάλλο Βολταίρο (1694-1778) και τον αγγλικανό Τζον Λόκ (1632-1704),
βλέποντας τους βεβαίως με την ιδιοφυή κριτική του ματιά. Το 1768 μετέφρασε στα
ελληνικά το «Δοκίμιον ιστορικόν και κριτικόν περί των διχονοιών εν ταις
Εκκλησίαις της Πολωνίας» του Βολταίρου. Ο Άγιος Νεκτάριος, ο οποίος με
φροντίδα και δαπάνη του εξέδωσε το πόνημα του Αρχιεπισκόπου Ευγενίου Βουλγαρη
«Σχεδίασμα περί Ανεξιθρησκείας, ήτοι Περί Ανοχής των Ετεροθρήσκων» (2) γράφει
στις Σημειώσεις του, που συνοδεύουν το βιβλίο, ότι το Δοκίμιο του
Βολταίρου είναι βραχύτατον, και επ’ αυτού «αι σημειώσεις αυτού υπ’ αυτού του
Ευγενίου προστεθείσαι και <σημειώματά τινα> απλώς και μετριοφρόνως
ονομαζόμενα, αποτελούσι πλέον των 4/5 του όλου (εκ 15 περίπου τυπογραφικών
φύλλων συνισταμένου), ούτω δε το έργον δύναται να θεωρηθή μάλλον συγγραφή
του Βουλγάρεως πρωτότυπος». Το δοκίμιο πραγματεύεται τους σκληρούς
διωγμούς που υπέστησαν οι Ορθόδοξοι χριστιανοί από τους Παπικούς στην
Πολωνία, δια μέσου της κρατικής εξουσίας και της Ουνίας (3). Εκείνο που ένωνε
τον Ορθόδοξο Ιεράρχη με τον άθρησκο Γάλλο φιλόσοφο ήταν ο σφοδρός
αντιλατινισμός τους, κάτι που φαίνεται και στο συγκεκριμένο βιβλίο. Τους
χώριζαν βεβαίως πολλά…
Στον
Ελληνισμό ο Ευγένιος Βούλγαρης ήταν «ο πραγματικός εισηγητής της σκέψης του Λοκ










