Παμπλέκης Χριστόδουλος (1733-1793)

Ο Χριστόδουλος Παμπλέκης ή ο Ακαρνάν γεννήθηκε το 1733 στον οικισμό Απάνω Χώρα της Μπαμπίνης Ξηρομέρου. Από μικρός έμεινε ορφανός από μητέρα και στα 4 ή 5 του χρόνια προσβλήθηκε από ευλογιά χάνοντας έτσι το αριστερό του μάτι, από την αρρώστια αυτή του έμειναν αρκετά σημάδια στο πρόσωπο. Πατέρας του Χριστοδούλου ήταν ο Ευστάθιος, ο οποίος ήταν παλαιότερα κλέφτης στην περιοχή του Ολύμπου, απ’ όπου για άγνωστο λόγο έφυγε και ήρθε στην Μπαμπίνη όπου παντρεύτηκε. Γύρω στο 1740 ο Ευστάθιος πρωταγωνιστεί σε ένα αιματηρό επεισόδιο με τους Τούρκους και αναγκάζεται να φύγει πάλι κλέφτης στον Όλυμπο παίρνοντας μαζί του και το μικρό Χριστόδουλο. Ύστερα από λίγο συνελήφθηκε από τους Τούρκους, γδάρθηκε ζωντανός και στη συνέχεια κομματιάστηκε. Το μικρό Χριστόδουλο πήρε υπό την προστασία του ένας Λιτοχωρίτης με το όνομα Καλλίας, ο οποίος τον προστάτευσε και τον έστειλε σχολείο στο Λιτόχωρο και αργότερα στη Ραψάνη.

Ο Χριστόδουλος προόδευε στα γράμματα και έφυγε για το Άγιο Όρος, όπου γράφτηκε στην Αθωνιάδα Σχολή, που διεύθυνε τότε ο Ευγένιος Βούλγαρης (1753). Εκεί είχε συμμαθητές αξιόλογους νέους της εποχής (Σέργιος Μακραίος, Ιώσηπος Μοισιόδαξ, Κοσμάς ο Αιτωλός κ. ά.) και γρήγορα έγινε ικανότατος λόγιος. Ως ανήσυχος και φιλομαθής που ήταν, μπλέχτηκε γρήγορα στις εσωτερικές διαμάχες των Κολλυβάδων του Αγίου Όρους που ξέσπασαν το 1756. Έτσι ήρθε γρήγορα σε διαμάχες και αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Σχολή και το Άγιο Όρος το 1759, αφού στο μεταξύ είχε γίνει μοναχός.

Τη δεκαετία 1760-1770 φέρεται να δίδασκε σε σχολεία της περιοχής του Ολύμπου. Το πότε και το γιατί έφυγε για την Ευρώπη δεν είναι εύκολο να το προσδιορίσουμε

To Μποδοσάκειο εκπαιδευτήριο στο Ηράκλειο και ο Μποδοσάκης

Το Μποδοσάκειο εκπαιδευτήριο χτίστηκε την δεκαετία του 1930  με  δωρεά που έγινε το 1919,  του Μποδοσάκη  Αθανασιάδη, (Πρόδρομο Αθανασιάδη, που στα Τουρκικά τον φώναζαν Μποδοσάκη),  στην θέση όπου υπήρχε η Βενετσιάνικη εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του  Χρυσοστόμου. Βρίσκεται στην  γωνία των δρόμων 1878  και Γιαμαλάκη.

Σήμερα 85 χρόνια μετά εξακολουθεί και λειτουργεί. Στεγάζεται το το 2ο Δημοτικό σχολείο Ηρακλείου. Η φιλοσοφία και η αρχιτεκτονική της κατασκευής του είναι με τέτοια τρόπο ώστε να βρίσκεται  μέσα  στα  αυστηρά πλαίσια του χώρου όπου θα φιλοξενούσε. Το κτίριο αποτελείται από τρεις πτέρυγες που σχηματίζουν Η.

Λίγα λόγια για τον Μποδοσάκη και το «Μποδοσάκειο» ίδρυμα

Η ιστορία του Μποδοσάκη Αθανασιάδη είναι μια περιπέτεια τυπική για το λαό μας.  Ξεκίνησε από τον Πόρο, χωριό της επαρχίας Νίγδης στα βάθη της Μικράς Ασίας, όπου γεννήθηκε προς το τέλος του προπερασμένου αιώνα.  Δέκα χρονών παιδί πήγε να βρει την τύχη του στα Άδανα και μέχρι τα δεκαεπτά του είχε γίνει ένας από τους σημαντικούς οικονομικούς παράγοντες της περιοχής με εμπορική δραστηριότητα πρώτα στη Μερσίνα και αργότερα στην Κωνσταντινούπολη.  Εργατικός, ευφυέστατος, με τόλμη και φαντασία, ο τύπος του ΄Ελληνα που “δε χάνεται στα Τάρταρα, μονάχα ξαποσταίνει”, ακολούθησε τις τύχες του λαού μας, που δοκιμαζόταν όλα εκείνα τα χρόνια, βάζοντας το συμφέρον της Ελλάδας πάνω από όλα.  Αγοράζει το κοσμοπολίτικο Σπόρτινγκ Κλαμπ της Σμύρνης για να γίνει λέσχη των Ελλήνων Αξιωματικών και, μέσα σε μια νύχτα, το ξενοδοχείο Πέρα Παλάς στην Κωνσταντινούπολη κάνοντάς το κέντρο όλων των κοινωνικών εκδηλώσεων της πόλης.

          Με τη μικρασιατική καταστροφή ήρθε στην Ελλάδα, με παρακίνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου, φέρνοντας μαζί του την ήδη τεράστια περιουσία του και πρόσφερε στην πατρίδα του την πρώτη του δωρεά.  Ακολουθώντας την ελληνική παράδοση, που βάζει τα γράμματα πάνω απ’ όλα, το αγράμματο παιδί, που δεν είχε τελειώσει το Δημοτικό, δωρίζει το 1919 τα χρήματα για να κτιστεί ένα σχολείο στο Ηράκλειο της Κρήτης, όπου σήμερα στεγάζεται το  «Μποδοσάκειο» 2ο Δημοτικό Σχολείο Ηρακλείου.

Γρήγορα, όμως, ο Μποδοσάκης μέσα στις δύσκολες συνθήκες της κατεστραμμένης Ελλάδας χάνει την περιουσία του.  Δεν πτοείται, ξαναπαίρνει τον ανηφορικό δρόμο της επιτυχημένης προσπάθειας που καταλήγει σε μια σειρά επιχειρήσεις – χημικές βιομηχανίες, υαλουργεία, ναυτιλιακές εργασίες, οινοπνευματώδη, ορυχεία και μεταλλεία, πυρομαχικά – που κάλυπταν το 35% του βιομηχανικού δυναμικού της χώρας.  Μοναδική είναι η προσφορά του στο Έπος του ’40 όπου τα αποθέματα πυρομαχικών της ΠΥΡ-ΚΑΛ, ενισχύουν τον ελληνικό αγώνα τις κρίσιμες στιγμές. Μεγάλος οραματιστής της βιομηχανικής ανάπτυξης, βοηθάει σημαντικά την ελληνική οικονομία και την αναστήλωση της χώρας δημιουργώντας, ανάμεσα στ’ άλλα, πάνω από 15.000 νέες θέσεις εργασίας.

            Είναι, ωστόσο, χαρακτηριστικό ότι αυτός ο μεγάλος δημιουργός έχει και άλλους οραματισμούς που ξεπερνούν την οικονομική επιτυχία.  Η δωρεά του Δημοτικού Σχολείου στο Ηράκλειο σηματοδοτεί, θα έλεγε κανείς, τη ζωή του.  Μαζί με την επιτυχία προβάλλουν καινούργιοι στόχοι πάντα με γνώμονα την επιθυμία του για προσφορά προς το Έθνος και τους Έλληνες.  Ενισχύει το Οικουμενικό Πατριαρχείο, εκκλησίες, φιλανθρωπικά ιδρύματα, πνευματικούς και καλλιτεχνικούς οργανισμούς, ιατρικές έρευνες. Είναι εντυπωσιακή η ποικιλία των έργων που προκάλεσαν το ενδιαφέρον του σε τομείς, καμιά φορά, απρόβλεπτους:

Δίνει υποτροφίες σε νέους που λαχταρούν να σπουδάσουν και δεν έχουν τα οικονομικά μέσα.

Χρηματοδοτεί την αγορά έκτασης 185 στρεμμάτων στην Κάντζα και την ανέγερση των αναγκαίων κτιριακών και αθλητικών εγκαταστάσεων για τη λειτουργία του Μποδοσάκειου Δημοτικού Σχολείου του Κολλεγίου Αθηνών.

Ιδρύει τη Γηριατρική Κλινική στο Κρατικό Θεραπευτήριο Ψυχικών Παθήσεων Αθηνών.

Προσφέρει την κατοικία του στο Π. Ψυχικό, για να γίνει, μετά το θάνατό του, κατοικία του ΄Ελληνα Πρωθυπουργού (σήμερα στεγάζει το Ελληνικό ΄Ιδρυμα Πολιτισμού).

Κεντρικό, όμως, στόχο των οραματισμών του Μποδοσάκη αποτελεί η παιδεία.  Γνωρίζοντας καλά την αξία του αγαθού, που ο ίδιος στερήθηκε, προβλέπει στον Οργανισμό του Ιδρύματος, που δημιούργησε το 1972, ειδικούς θεσμούς που θα βοηθήσουν νέους με υψηλές επιδόσεις και χωρίς οικονομικές δυνατότητες να επιδοθούν στην επιστήμη και να κατακτήσουν τις θέσεις και τη δόξα που τους αξίζει.         

   Το 1979, ο Μποδοσάκης πέρασε στην αιώνια ζωή αφήνοντας το ΄Ιδρυμα συνεχιστή του οράματος και της πολυσχιδούς του δράσης έχοντας πάντα σαν γνώμονα την αγάπη του για την Ελλάδα.  Από τότε, οι επιθυμίες του για προαγωγή της παιδείας και της ιατρικής περίθαλψης,  καθώς και για την προστασία του περιβάλλοντος, όχι μόνον εκπληρώνονται αλλά οι τομείς που αφορούν διευρύνονται ανάλογα με τις ανάγκες των καιρών.

          ΄Ετσι, μετά το θάνατο του Μποδοσάκη, το ΄Ιδρυμα  δημιουργεί στον τομέα της Παιδείας μια ολόκληρη σειρά προγραμμάτων :

Ένα πρόγραμμα παροχής κινήτρων για την προσέλκυση νέων με υψηλές επιδόσεις στην Τεχνική Παιδεία.

Ένα πρόγραμμα βραβείων και υποτροφιών για μαθητές που πρωτεύουν στις εισαγωγικές εξετάσεις στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα.

Πρόγραμμα υποτροφιών στο εσωτερικό και στο εξωτερικό για μεταπτυχιακές σπουδές και έρευνα.

Ειδικά προγράμματα για μεταπτυχιακές υποτροφίες σχετικές με την ιστορική και πολιτική έρευνα πάνω στα μεγάλα εθνικά θέματα.

Προσφέρει ειδικές υποτροφίες για έρευνα πάνω σε θέματα ογκολογίας και ασθενειών του ανοσοποιητικού συστήματος.

Καθιερώνει τα «Επιστημονικά Βραβεία Ιδρύματος Μποδοσάκη», ελληνοκεντρικά και πολύ υψηλού επιπέδου, που απονέμονται από το 1993 με αυστηρότατα κριτήρια σε νέους επιστήμονες ηλικίας ως 40 ετών, για την εξαιρετική επίδοσή τους στον τομέα τους.

Καλύπτει τις δαπάνες λειτουργίας Παιδικών Βιβλιοθηκών : Στις Φέρες του Ν. ΄Εβρου, στην Ξυλαγανή του Νομού Ροδόπης και στο Λαύριο του Ν. Αττικής.

Δίνει υποτροφίες στην Αμερικανική Γεωργική Σχολή Θεσσαλονίκης για παιδιά προερχόμενα από αγροτικές περιοχές.

Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη

Η δημιουργία του Ιδρύματος Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη ήταν μια σημαντική εξέλιξη στην πολιτιστική ζωή της Αθήνας. Ιδρύθηκε από τον Βασίλη και την Μαρίνα Θεοχαράκη το 2004 ως κοινωφελές μη-κερδοσκοπικό ίδρυμα, θεσπισμένο με Προεδρικό Διάταγμα. Το Ίδρυμα στεγάζεται ακριβώς απέναντι από την Βουλή, στη καρδιά του πολιτιστικού, πολιτικού και εμπορικού κέντρου της Αθήνας, στη γωνία της λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας και της οδού Μέρλιν.

Το Ίδρυμα διαθέτει σχεδόν 500τ.μ. εκθεσιακών χώρων και ένα αμφιθέατρο χωρητικότητας 175 θέσεων. Το καφέ-εστιατόριο, το πωλητήριο και  το φουαγιέ, που μπορεί να στεγάσει μικρές εκθέσεις, είναι διαθέσιμα για το κοινό. Η πρόσβαση σε υπηρεσίες μέσων και βάσεις δεδομένων θα είναι επίσης διαθέσιμη σ’ αυτούς που επιθυμούν να κάνουν το Ίδρυμα μέρος των ερευνητικών τους δραστηριοτήτων.

Η αποστολή του Ιδρύματος είναι να εμπλέξει το κοινό σ’ έναν πλατύ και διεπιστημονικό διάλογο με τις εικαστικές τέχνες και τη μουσική στην Ελλάδα και παγκοσμίως, με κύριο άξονα την εμφάνιση και εξέλιξη του μοντέρνου κατά τον 20ο και 21ο αιώνα. Έτεροι στόχοι του ιδρύματος είναι να προβάλει το έργο Ελλήνων δημιουργών στο εξωτερικό, να χρησιμοποιήσει σύγχρονα μέσα για την διάδοση του περιεχομένου των δραστηριοτήτων του και να αναπτύξει δίκτυα συνεργασίας, συμπράξεις και ανταλλαγές. 

Συνεπές στην αποστολή του, το Ίδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη, παρουσιάζει ένα πλούσιο πρόγραμμα εκδηλώσεων που περιλαμβάνει μεγάλης ή μικρής κλίμακας εκθέσεις (θεματικές ή αναδρομικές), συναυλίες, σεμινάρια, εργαστήρια, εκπαιδευτικά προγράμματα και διαλέξεις. Βασική διάσταση του προγράμματος είναι η διεπιστημονική του προσέγγιση, ούτως ώστε να παρουσιαστούν οι εικαστικές τέχνες, η αρχιτεκτονική και η μουσική, στη σχέση τους με άλλες μορφές τέχνης και ερευνητικούς τομείς.

Στο Art Shop του Ιδρύματος, ο κάθε επισκέπτης μπορεί να βρει βιβλία, διακοσμητικά, έργα τέχνης, κοσμήματα, όπως και αντικείμενα design εμπνευσμένα από τις μόνιμες συλλογές του Ιδρύματος.

Διατηρώντας αποκλειστικές συνεργασίες με Έλληνες αλλά και Ευρωπαίους καλλιτέχνες, το πωλητήριο του Ιδρύματος στοχεύει να προβάλλει καλλιτέχνες και να παράγει προσιτά αλλά μοναδικά αντικείμενα. Η μεγάλη συλλογή αντικειμένων τέχνης, γλυπτών και μικρογλυπτών είναι ιδανική όχι μόνο για τον μεμονωμένο επισκέπτη αλλά και για εταιρίες ως επαγγελματικά δώρα.

Για τους νεαρούς επισκέπτες υπάρχει μια σειρά εκπαιδευτικών και δημιουργικών παιχνιδιών, βιβλίων και αφισών που θα ικανοποιήσει και τους πιο απαιτητικούς. Ιδιαίτερη προσοχή έχει δοθεί στα υλικά κατασκευής των αντικειμένων, τα οποία είναι φιλικά προς το περιβάλλον και ανακυκλώσιμα

Τέλος, το Café Merlin, που βρίσκεται στον πρώτο όροφο του Ιδρύματος, με την εκλεπτυσμένη, φιλική ατμόσφαιρα και την ευχάριστη θέα στον Εθνικό Κήπο, αποτελεί σημείο συνάντησης όχι μόνο για τους επισκέπτες των εκθεσιακών χώρων του αμφιθεάτρου, αλλά και για τους επαγγελματίες που περνούν τη μέρα τους στο κέντρο της πόλης. Διαθέτει πρωτότυπες επιλογές πιάτων εμπνευσμένων από τη Μεσόγειο, παρασκευασμένων με τα καλύτερα υλικά.

Τα ελληνικά εκπαιδευτικά ιδρύματα της Κωνσταντινούπολης: Ένα οδοιπορικό στα ρωμαίικα σχολεία, μια νότα νοσταλγίας…

της Νίκης Γκόβα, Αρχαιολόγου   WWw.ellinismos.gr

Χρόνια πριν, όταν ακόμη η Κωνσταντινούπολη ζούσε σε βυζαντινούς αυτοκρατορικούς ρυθμούς η συνολική εικόνα των ελληνικών σχολείων της βασιλεύουσας -ήταν πολύ διαφορετική. Στα χρόνια που τα Βαλκάνια, η Μικρή Ασία και οι αραβικές κτήσεις τροφοδοτούσαν με ανθρώπινο δυναμικό και ύλη το κέντρο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τα ελληνικά σχολεία ήταν το καμάρι της Κωνσταντινούπολης. Κάποια από αυτά, κατά την περίφημη περίοδο των μεταρρυθμίσεων του 19ου αιώνα, συγκαταλέγονταν μεταξύ των καλύτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Ευρώπης. Εκείνη την περίοδο, η Σορβόννη άνοιγε τις πύλες της για να δεχθεί μαθήτριες από το Ζάππειο Λύκειο. Το ίδιο ίσχυε και στην περίπτωση της Μεγάλης του Γένους Σχολής. Με έδρα το Φανάρι, η Μεγάλη Σχολή τροφοδοτούσε την αυτοκρατορική ιντελιγκέντσια με νέα μυαλά. Το Ζωγράφειο Λύκειο ανταγωνιζόταν την Μεγάλη Σχολή καθώς επίσης και τα καλύτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Ελλάδος και της Ευρώπης. Για τα μεσαία και τα κατώτερα στρώματα της Ρωμιοσύνης, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Κωνσταντινούπολης αποτελούσαν ονειρικό προορισμό για την νεολαία του γένους. Στα τέλη του 19ου αιώνα, τα παράλια του Βοσπόρου, το κέντρο της Κωνσταντινούπολης και η Χαλκηδόνα, καθώς και στις αρχές του 20ού αιώνα, τα Πριγκιποννήσια είχαν κατακλυστεί στην κυριολεξία από ελληνορθόδοξα εκπαιδευτικά ιδρύματα πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Στα μέσα του 20ού αιώνα τα ελληνορθόδοξα εκπαιδευτικά ιδρύματα είχαν χιλιάδες μαθητές και μαθήτριες. Αυτά τα ιδρύματα συνέχισαν να εκπαιδεύουν την διανόηση της Ρωμιοσύνης μέχρι τον σταδιακό διωγμό των Ρωμιών της Πόλης. Τότε συντελέσθηκε η παρακμή της ρωμαίικης παιδείας στην Κωνσταντινούπολη. Σήμερα παραμένουν σε λειτουργία ελάχιστα ιδρύματα και ο συνολικός αριθμός των ορθόδοξων μαθητών αγγίζει μόλις τους 250. Ο βυζαντινός δικέφαλος είναι πια παρελθόν και μια ανάμνηση…

Αμέσως μετά την υπογραφή της Συνθήκης της Λοζάννης, το νέο τουρκικό κράτος εφαρμόζει μια πολιτική «υποχρεωτικής αφομοίωσης» μέσω του προγράμματος «εθνικής παιδείας». Για την εμπέδωση της εθνικιστικής εκπαιδευτικής του πολιτικής, ο Κεμάλ απαγόρευσε την αυτόνομη ύπαρξη ξένων και μειονοτικών σχολείων, τα οποία μετέτρεψε ουσιαστικά σε τουρκικά κρατικά σχολεία, εντάσσοντάς τα στην τουρκική στρατογραφειοκρατία.

Τα ιστορικά σχολεία της Πόλης

Η Πατριαρχική Μεγάλη του Γένους Σχολή (τουρκικά: Fener Rum Erkek Lisesi) είναι το αρχαιότερο εκπαιδευτικό ίδρυμα της Κωνσταντινούπολης. Στο Φανάρι, στην κορυφή του πέμπτου λόφου της Πόλης και πολύ κοντά στο Πατριαρχείο αποφασίστηκε επί πατριαρχίας Ιωακείμ Γ΄ να χτιστεί νέο μεγαλόπρεπο κτήριο όπου και στεγάστηκε από το 1883 η Πατριαρχική Μεγάλη του Γένους Σχολή που βρίσκεται υπό την πνευματική εποπτεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Αρχιτέκτονας ήταν ο Κωνσταντίνος Δημάδης που κατασκεύασε το κτήριο σε σχήμα αετού έτσι ώστε οι 25 αίθουσές του να έχουν άπλετο φωτισμό και οι 500 και πλέον μαθητές του να διδάσκονται τα μαθήματά τους σε συνθήκες απόλυτης υγιεινής. Το κτήριο καταλαμβάνει 3.020 τ.μ. και αποκαλείται από τους ντόπιους συχνά «κόκκινο κάστρο» λόγω της εμφάνισής του. Η Μεγάλη του Γένους Σχολή ιδρύθηκε μετά την άλωση της Πόλης από τον Πατριάρχη Γεννάδιο Σχολάριο και με πρώτο διευθυντή τον Ματθαίο Καμαριώτη και λειτουργεί αδιαλείπτως από το 1454, παρέχοντας μόρφωση υψηλού επιπέδου. Απόφοιτοί της οι Δραγουμάνοι της Υψηλής Πύλης, οι ηγεμόνες της Μολδοβλαχίας, γόνοι διαπρεπών Φαναριώτικων οικογενειών, αρκετοί Πατριάρχες και σχεδόν όλοι οι Μητροπολίτες του Οικουμενικού Θρόνου, μέχρι και πολιτικοί του Νέου Ελληνικού κράτους.

Το 1904 λειτούργησε στη Σχολή παιδαγωγικό τμήμα από όπου αποφοιτούσαν διδάσκαλοι οι οποίοι προσλαμβάνονταν σε επαρχίες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Στα χρόνια 1907-1924 λειτουργούσε στη Σχολή ανεξάρτητη Μουσική Σχολή, απογευματινή και τετρατάξια. Οι απόφοιτοί της προσλαμβάνονταν ως ιεροψάλτες σε διάφορους ναούς του Οικουμενικού Θρόνου. Σήμερα η Μεγάλη του Γένους Σχολή λειτουργεί ως σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Για να μπορούν να προσέλθουν περισσότεροι μαθητές και από τα μακρινά σημεία της Πόλης τέθηκε στη διάθεσή τους πούλμαν που ονομαζόταν παλιότερα «Κόκκινο λεωφορείο» επειδή είχε τα χρώματα της Σχολής. Και ενώ μέχρι το 1945 οι μαθητές είχαν φτάσει τους 500, σήμερα λόγω πολιτικών αιτίων και λόγω ενός τούρκικου νόμου που επιβάλλει στους απόφοιτους του δημοτικού να εγγράφονται μόνο σε γυμνάσιο της περιοχής τους, ο αριθμός των μαθητών έχει πέσει κατακόρυφα. Ο ελληνικός πληθυσμός της Κωνσταντινούπολης ανέρχεται σήμερα στους 2.000 και οι μαθητές της Σχολής στους 55. Τα μαθήματα τα οποία διδάσκονται στην Ελληνική Γλώσσα είναι Αρχαία, Νέα Ελληνικά, Μαθηματικά, Φυσιογνωστικά, Φυσική, Χημεία, Φυσική Αγωγή, Θρησκευτικά, Καλλιτεχνικά, Μουσική, Φιλοσοφία, Λογική, Ιστορία της Τέχνης, Βιολογία, Υγιεινή, Ψυχολογία. Τα μαθήματα που διδάσκονται στην Τουρκική Γλώσσα είναι Τουρκικά, Ιστορία, Γεωγραφία, Ηθική, Κοινωνιολογία, Στρατιωτικά. Διδάσκουν 14 Έλληνες και 7 Τούρκοι καθηγητές. Οι απόφοιτοι της Σχολής μπορούν να εισάγονται στα Ανώτερα και Ανώτατα Εκπαιδευτήρια της Τουρκίας, της Ελλάδας και των Πανεπιστημίων της αλλοδαπής.

Το Ζάππειον Παρθεναγωγείον (τουρκικά: Ozel Zapyon Rum Kiz Lisesi),

Παναγιώτης Σέκερης (1783-1847) και τα αδέρφια του Αθανάσιος και Γεώργιος

O Παναγιώτης Σέκερης, ο μεγαλύτερος από τέσσερα αδέλφια, γεννήθηκε στην Τριπολιτσά το 1783, γιος του Δημητρίου και τη Χάιδως Σέκερη. Τα πρώτα του γράμματα τα έμαθε στην Τριπολιτσά και κατόπιν μαθήτευσε στη Σχολή της Δημητσάνας.

Κατά τη διάρκεια των διακοπών της Σχολής, στις 4 Απριλίου του 1798, σύμφωνα με τα χρονικά σημειώματα του Ρήγα Παλαμήδη, ο Παναγιώτης Σέκερης βλέπει ένα Τούρκο να δολοφονεί για ασήμαντη αιτία τον πατέρα του Δημήτρη, μέσα στο εμπορικό τους κατάστημα. Ο Παναγιώτης Σέκερης φοβούμενος για την ίδια του τη ζωή καταφεύγει στις Σπέτσες και εργάζεται σε συγγενείς του, οι οποίοι ήταν έμποροι.

Λίγα χρόνια αργότερα, το 1808, μεταβαίνει στην Κωνσταντινούπολη όπου ιδρύει δική του εμπορική επιχείρηση. Παράλληλα αποκτά 15 περίπου ιστιοφόρα, με ένα από τα οποία διαφεύγει το 1821 από την Πόλη. Η μύηση του αδερφού του Γεωργίου Σέκερη στη Μόσχα, μετά τις σπουδές του στη Γαλλία, από το Νικόλαο Σκουφά και τον Αθανάσιο Τσακάλωφ αποτέλεσε την απαρχή της κατοπινής μυήσεως του ιδίου και του αδερφού του Θανάση. Ο Παναγιώτης ως ο πλουσιότερος θα καταστεί χρηματοδότης της Φιλικής Εταιρείας.

Ο Γιώργος Σέκερης φεύγει το 1818 για το Μοριά κι αναλαμβάνει αρχηγός των όπλων της επαρχίας Τριπολιτσάς. Ο Αθανάσιος Σέκερης, αφού ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην Πόλη, εγκαταστάθηκε το 1816 στην Οδησσό ως συνέταιρος του Παναγιώτη. Ο Αθανάσιος Σέκερης ανήκε στην ανώτατη τάξη της Οδησσού, διότι διέθετε περιουσία τουλάχιστον 20.000 ρουβλίων με δικαιώματα εξωτερικού και εσωτερικού εμπορίου, βιοτεχνίας και πλοιοκτησίας.

Η μύηση του Παναγιώτη Σέκερη στη Φιλική Εταιρεία έγινε στις 5 Μαΐου 1818, μετά τη μεταφορά της έδρας της Φιλικής Εταιρείας από την Οδησσό στην Πόλη το ίδιο έτος. Απέβη μάλιστα σωτήρια για τη Φιλική Εταιρεία, κυρίως, μετά το θάνατο του Νικόλαου Σκουφά στις 31 Ιουλίου του 1818. Τα 2 αδέλφια, Παναγιώτης και Θανάσης, είναι βασικοί χρηματοδότες του Αγώνα, ενώ τα ταξίδια τους μεταξύ των δύο πόλεων είναι συνεχή.

Ο Παναγιώτης και ο Θανάσης Σέκερης αφού έχασαν τον αδερφό τους Γιώργο, στο Μοριά το 1822, θυσιάζουν όλη τους την περιουσία. Το 1830, ο Παναγιώτης Σέκερης, επιστρέφει στην Ελλάδα οικονομικά κατεστραμμένος και το ελληνικό κράτος, του δίνει την ασήμαντη θέση του τελώνη Ύδρας-Ναυπλίου. Το 1846 μάλιστα, είναι τόσο φτωχός που επιζητεί τη βοήθεια του ελληνικού κράτους. Παρουσιάζει στοιχεία για τη συνεισφορά του στη Φιλική Εταιρεία και τον Αγώνα, σύμφωνα με τα οποία, το ποσό που διέθεσε η οικογένειά ανέρχονταν στα 425.000 γρόσια.

Σύμφωνα με Πανεπιστημιακά συγγράμματα και αναλύσεις ιστορικών, ο Παναγιώτης Σέκερης είπε ενώπιον των τότε κρατικών λειτουργών: «...υπήρξε μια εποχή που σε νέα ηλικία ήμουν τόσο πλούσιος και απολάμβανα κάθε αγαθό του κόσμου…όμως όλα αυτά τα θεωρούσα τόσο μάταια διότι έλειπε η ελευθερία της Πατρίδος. Για την απόκτηση της ελευθερίας περιφρόνησα τα αγαθά μου και από πλουσιότατος κατάντησα φτωχότατος και δεν ντρέπομαι να το ομολογήσω. Αλλά δεν μετανιώνω για τις θυσίες μου και ευχαριστώ το Θεό που μου έδωσε τόσα πλούτη για να τα καταθέσω στον βωμό της ελευθερία να απαιτήσω κάτι για τα όσα προσέφερα. Απλά ζητώ κάτι γιατί έχω οικογένεια και είμαι με το ένα πόδι στον τάφο».

* Ο Παναγιώτης Σέκερης πέθανε φτωχός και άγνωστος το 1846.

* Ο Αθανάσιος Σέκερης πέθανε από ανίατη ασθένεια κατά την διάρκεια της Πολιορκίας του φρουρίου του Ναυπλίου, το 1821.

* Ο Γεώργιος Σέκερης πέθανε από τις κακουχίες το Νοέμβριο του 1822.

Αναρτήθηκε από Vasileios T. στις Τρίτη, Νοεμβρίου 06, 2012

ΣΤΑ ΕΝΝΙΑ ΧΩΡΙΑ ΚΙΣΑΜΟΥ ΧΑΝΙΩΝ

Πώς κτίστηκε πριν από 100 χρόνια ένα σύγχρονο Δημοτικό Σχολείο

Ρεπορτάζ: Γιάννης H. Κάκανος www.yanniskakanos.gr ghk@otenet.gr  

Το σύγχρονο Δημοτικό Σχολείο στο Κεφάλι Κισάμου και την ευρύτερη περιοχή σχεδιάστηκε και θεμελιώθηκε χάρη στην επιμονή ενός νεοδιοριζόμενου ευφυέστατου δασκάλου.
Καταγράφουμε, λοιπόν, τμήμα από την εξιστόρηση του μακροσκελούς απομνημονεύματος του μακαρίτη Παντελή Βαβουλέ, ιδρυτή του Δημοτικού Σχολείου Αγίου Αθανασίου, που ακούσαμε να μας διηγείται ο κ. Νίκος Βαβουλές μέσα από το πολυσυλλεκτικό ιστορικό αρχείο που επιμελώς διατηρεί: ´Η αφορμή που μ? έκανε να σας καλέσω ξεκίνησε μετά από την εκδήλωση που έγινε στο Πνευματικό Κέντρο Χανίων για να τιμηθούν οι πρωτοπόρες στον καιρό τους δασκάλες, που είχαν υπηρετήσει σε μονοθέσια και διθέσια σχολεία του Νομού Χανίων σε μικρά χωριά, τα περισσότερα απόμακρα και σε εποχές δύσκολες. Μεταξύ αυτών των διδασκαλισσών ήταν και η Ναυσικά Πολάκη – Περιβολάκη, που φοίτησε και δίδαξε στο Δημοτικό Σχολείο του Αγίου Αθανασίου Κεφαλίου. Μου ήρθαν τότε στο νου, τα δύσκολα χρόνια που φοιτούσαμε στο Γυμνάσιο Καστελλίου και τις πικρές θύμησες της εποχής εκείνης. Σαν συμμαθητής της Ναυσικάς, έστω και σε άλλη τάξη, θέλω να της αφιερώσω το ιστορικό της ίδρυσης του Σχολείου του Αγίου Αθανασίου όπως έχει καταχωρηθεί στις πολύτιμες σημειώσεις του ´Αναμνήσεις από τη διδασκαλική μου ζωή (1906-1948)´ από  τον Παντελή Βαβουλέ (τότε Ηλιάκη), που υπηρέτησε στο Κεφάλι από τον Σεπτέμβριο του 1906 έως τον Οκτώβριο του 1912, ο οποίος υπηρέτησε ως εθελοντής στον λόχο Κρητών Δημοδιδασκάλων και έλαβε μέρος στις επιχειρήσεις στον Α΄ και Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο στη Δυτική Μακεδονία και την Ηπειρο. Γράφει, λοιπόν: ´Τελείωσα το Διδασκαλείο στο Ηράκλειο τον Ιούνιο του 1906, ύστερα από τριών χρόνων φοίτηση σ? αυτό. Πήρα το δίπλωμά μου με άριστα. Με άριστα το είχαν πάρει και άλλοι έξι από τους συμμαθητές μου, μα εγώ είχα πάρει το μεγαλύτερο κλάσμα (9 17/20). Τον Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς έχοντας στην τσέπη μου τον διορισμό μου για το χωριό Κεφάλι και στη φαντασία χρυσά επαγγελματικά όνειρα πήγα ν? αναλάβω τα διδασκαλικά μου καθήκοντα. Ηταν ένα Κυριακάτικο απόγευμα, που καβάλα σ? ένα μουλάρι φορτωμένο και τις αποσκευές μου, έφτασα στο χωριό. Ξεπέζεψα στο πρώτο καφενείο που συνάντησα. Η είδηση του διορισμού μου είχε πάει πρωτύτερα και γρήγορα μαθεύτηκε πως ήρθε ο δάσκαλος´.
Στη συνέχεια αναφέρεται στο πώς ήταν το Σχολείο:
´Το Σχολείο ήταν ένα ανώγειο (ονταδάκι), στο οποίο ανέβαινες με μια πετρόσκαλα. Είχε πολλά παράθυρα από όλες τις πλευρές με σπασμένα ή μισοσπασμένα παραθυρόφυλλα και χωρίς τζάμια στα τεμπελίκια. Ηταν ιδιωτικό και το είχαν πάρει με νοίκι.  Το πάτωμα ήταν ξύλινο, μα τα σανίδια ήταν σπασμένα σε πολλά μέρη κι έπρεπε να προσέχει κανένας πολύ να μη χωθεί το πόδι του σε καμιά τρύπα. Εφτά μεγάλα θρανία από εκείνα που είναι χωριστά το κάθισμα από τον πάγκο και το καθένα χρησιμοποιείται από 7 – 8 παιδιά, ήταν αραδιασμένα και γέμιζαν ασφυκτικά τον μικρό χώρο του μικρού εκείνου δωματίου. Για να περάσουν τα παιδιά έπρεπε να πλαγιάζουν το κορμάκι τους. Την πρώτη μέρα κοίταζα να κερδίσω την εμπιστοσύνη των παιδιών και προπάντων του συνομηλίκου μου. Τα έστειλα να φέρουν από τα σπίτια τους παλιοσάνιδα, πριόνια, σκεπάρνια, καρφιά και ό,τι άλλο χρειαζόμουν για να μπαλώσουμε το πάτωμα´.
ΤΟ ΚΤΙΣΙΜΟ
ΝΕΟΥ ΔΙΔΑΚΤΗΡΙΟΥ
Σε ό,τι αφορά το κτίσιμο νέου διδακτηρίου σημειώνει:
´Είχα εργαστεί στο Σχολείο Κεφαλίου 4 χρόνια και είχα αλλάξει τρία διδακτήρια, όλα ακατάλληλα. Δεν παράλειπα ευκαιρία που να μη συνιστώ την ανάγκη να χτιστεί διδακτήριο. Σκέφτηκα μάλιστα να ενώσω τις δύο Περιφέρειες, για να γίνει ένα Σχολείο διτάξιο ή τριτάξιο (με δυο ή τρεις δασκάλους), που θα εξυπηρετούσε καλά τις εκπαιδευτικές ανάγκες της μεγάλης αυτής Περιφέρειας, την οποία θα αποτελούσαν τα χωριά Αερινός, Κεφάλι, Παπαδιανά, Περβόλια, Κούνενι, Τζιτζιφιά, Πλοκαμιανά.
Τη σκέψη μου ανακοίνωσα στον τότε Επιθεωρητή Νίκο Πιμπλή, που τη βρήκε σωστή και εφαρμόσιμη. Βρέθηκε, μάλιστα, η κατάλληλη θέση στο ενδιάμεσο των χωριών Κεφάλι – Κούνενι. Επρεπε τώρα να γίνουν οι κατάλληλες ενέργειες για να πεισθούν όλοι οι κάτοικοι των χωριών ή τουλάχιστον οι περισσότεροι, πως το πολυτάξιο Σχολείο θα εξυπηρετούσε καλύτερα τα παιδιά των και θα συνεισφέρουν όλοι προσωπική εργασία και χρήματα για να γίνει το Σχολείο´.
Αποφασίστηκε να χτιστεί το νέο Σχολείο στη θέση ´Αγιος Αθανάσης´ και τον μήνα Σεπτέμβριο το κτήριο ήταν έτοιμο με δύο ευρύχωρες αίθουσες.
´Είχε, βέβαια, πολλές ελλείψεις, μα η στέγαση και η λειτουργία του Σχολείου ήταν δυνατή.
Για να βρεθούν χρήματα, αφού το κράτος (η Κρητική Πολιτεία) δεν βοηθούσε τότε, βρέθηκα στην ανάγκη να διενεργήσω έρανο στα γειτονικά χωριά. Με τον πρόεδρο της Κοινότητας και τον παπά της Ενορίας γυρίσαμε τα γειτονικά χωριά Αμυγδαλοκεφάλι, Κεραμωτή, Κάμπο μαζεύοντας λάδι. Είναι απερίγραπτες οι δυσκολίες που συνάντησα και οι στενοχώριες που δοκίμασα. Πολλές φορές μάλωνα τον εαυτό μου για την πρωτοβουλία μου. Μα όταν είδα τον Σεπτέμβριο έτοιμο το κτήριο να με δεχτεί τα ξέχασα όλα.
Στο μεταξύ είχα συνεννοηθεί με τον κ. Πιμπλή που ήταν, όπως το γράφω και παραπάνω, Επιθεωρητής και είχε γίνει συγχώνευση των Σχολείων, γίνηκε τριτάξιο δηλαδή με τρεις δασκάλους. Η πρώτη και η δευτέρα τάξη θα στεγαζόταν στο Σχολείο του Κούνενι και οι δύο άλλες στο νέο κτήριο´.

ΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Μ. ΚΑΚΟΓΙΑΝΝΗ

Ο Μιχάλης Κακογιάννης συνέστησε το κοινωφελές «Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης» στα τέλη του 2003, επιθυμώντας να δημιουργήσει έναν φορέα πολιτισμού που θα διαθέτει σύγχρονα μέσα, καινοτόμες ιδέες, αλλά και καλλιτεχνική άποψη αντιπροσωπευτική της σχέσης του ίδιου με την Τέχνη.

Ο Μιχάλης Κακογιάννης οραματίστηκε έναν ξεχωριστό πολιτιστικό φορέα αφιερωμένο στη μελέτη, την υποστήριξη και τη διάδοση των παραστατικών τεχνών, ειδικότερα του θεάτρου και του κινηματογράφου - των τεχνών τις οποίες αγάπησε και υπηρέτησε στην Ελλάδα και το εξωτερικό, για περισσότερο από 50 χρόνια.

Με την ίδια πίστη και αφοσίωση το «Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης» έθεσε και πέτυχε τον πρώτο του στόχο: τη δημιουργία του Πολιτιστικού του Κέντρου, ενός σύγχρονου κτηρίου στην οδό Πειραιώς, συνολικού εμβαδού 6.810 τ.μ, που αποτελεί τη στέγη για το Ίδρυμα και τις δραστηριότητές του.

Το ίδρυμα στοχεύει τώρα σε ακόμη περισσότερα. Καταρτίζει ένα φιλόδοξο πρόγραμμα δραστηριοτήτων αντάξιο της εμπειρίας και του καλλιτεχνικού διαμετρήματος του Ιδρυτή του, εγκαινιάζοντας συνεργασίες με γνωστά Ιδρύματα και πολιτιστικούς φορείς της χώρας και του εξωτερικού, σχεδιάζοντας και υλοποιώντας έγκυρα εκπαιδευτικά προγράμματα, σεμινάρια, workshops και εισάγοντας νέους θεσμούς που υποστηρίζουν τις νέες και τους νέους δημιουργούς.

Το Ίδρυμα ακόμη θέλει, και είναι στα άμεσα σχέδιά του, να προσφέρει υποτροφίες σε νέους με ταλέντο, διευρύνοντας έτσι τους καλλιτεχνικούς τους ορίζοντες και παράλληλα ενισχύοντας το καλλιτεχνικό δυναμικό της χώρας. Ο Μιχάλης Κακογιάννης πίστευε στους νέους, στο ταλέντο τους και τις προοπτικές τους. Πίστευε στη δύναμή τους, και μέσα από το Ίδρυμα τους έδωσε το βήμα για τη δική τους μάχη, για την Τέχνη, για τις αξίες της αλλά και την καθόλου αμελητέα απόλαυση που μας προσφέρει.