Η ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η επαγγελματική εκπαίδευση στην Ελλάδα, η σχέση της με τη γενική και η προοπτική του ενιαίου σχολείου

του Θέμη Κοτσιφάκη, εκπαιδευτικού της ΤΕΕ, μέλους του ΔΣ της ΟΛΜΕ
(παρουσιάστηκε στο συνέδριο του τμήματος παιδείας του Συνασπισμού -Φλεβάρης 2010 - και δημσοσιεύτηκε στο ένθετο της ΑΥΓΗΣ, "Παιδεία και Κοινωνία" τον Ιούλη του 2010)
Εισαγωγικά

Στο πλαίσιο της εκπαίδευσης η διάσταση της πράξης εκφράζεται κυρίως με την τεχνική-επαγγελματική εκπαίδευση. Η σαφής διάκρισή της από τη λεγόμενη «γενική μόρφωση», που οδήγησε στο γνωστό ως «διπλό εκπαιδευτικό δίκτυο», δηλαδή στο δίκτυο της γενικής εκπαίδευσης, από τη μια πλευρά, και της τεχνικο-επαγγελματικής, από την άλλη, ήταν αποτέλεσμα μιας σειράς παραγόντων που πρέπει να αναζητηθούν στο ευρύτερο πλαίσιο των κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών.

Στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα η διάκριση της θεωρίας από την πράξη και η ανισότιμη αντιμετώπισή τους, τόσο από την πολιτεία όσο και από την ελληνική κοινωνία, αποτέλεσαν την αιτία πολλών στρεβλώσεων και δυσλειτουργιών στη νεότερη ιστορία μας.

Η εισήγηση επικεντρώνεται στην ανάλυση της εκπαιδευτικής πολιτικής που ασκήθηκε τα τελευταία δώδεκα χρόνια στο χώρο της τεχνικής - επαγγελματικής εκπαίδευσης (ΤΕΕ), που οδήγησε, παρά τις μεγαλόστομες διακηρύξεις, στην υποβάθμισή της με ιδιαίτερα αρνητικά αποτελέσματα (κατακόρυφη μείωση μαθητικού δυναμικού, μεγάλη σχολική διαρροή κ.λπ.).

Και εδώ θα πρέπει να επισημανθεί μια αντίφαση:
-Από τη μια, είναι δεδομένη η κατεύθυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης -και η αποδοχή της από τις κυβερνήσεις ΝΔ και ΠΑΣΟΚ-, για στροφή του μαθητικού πληθυσμού από τη γενική στην επαγγελματική εκπαίδευση.
- Από την άλλη η απουσία στήριξης μιας τέτοιας στροφής από την εφαρμοζόμενη εκπαιδευτική πολιτική (σε υποδομές, προγράμματα και βιβλία, εκπαιδευτικό προσωπικό κ.λπ.) υπονόμευσε την ΤΕΕ.

Ενδεικτικό Χρονολόγιο της νεότερης ελληνικής ιστορίας με σημαντικά γεγονότα γενικής ιστορίας και κυρίως ιστορίας των γυναικών   

Επιμέλεια:  « ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ» (Ν. Ανδριώτης), 

«Η ΣΥΝΙΣΤΩΣΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ»  (Άννα Μιχοπούλου)   (ΓΓΙΦ 2011)  

(Ο Κατάλογος αυτός συντάχθηκε από τους παραπάνω συνεργάτες, που υπήρξαν μέλη της 1ης Ομάδας Εργασίας του έργου που υλοποιείται από την ΓΓΙΦ στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ, με τίτλο «Αναβάθμιση και διεύρυνση των υπηρεσιών της Βιβλιοθήκης Θεμάτων Ισότητας των Φύλων», προκειμένου να δοθεί ως Βοηθητικό υλικό στον Ανάδοχο του υποέργου 5  «Χαρτογράφηση των Γυναικείων Αρχείων»). 

Προεπαναστατική εποχή:  Φαναριώτισσες Παραδουνάβιων κ.ά. περιοχών, Φιλελληνίδες εκπαιδευτήρια μικτά, παρθεναγωγεία Ελληνική Επανάσταση 1821:  αγωνίστριες, υποστηρίκτριες (Ελληνίδες, αλλοεθνείς) 1827 24 Ιουν/6 Ιουλ Ιουλιανή Σύμβαση του Λονδίνου 1828 6 Ιανουαρίου Άφιξη Ιωαν. Καποδίστρια στο Ναύπλιο 1830 3 Φεβρουαρίου: Πρωτόκολλο Λονδίνου -ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της Ελλάδας 1831 27 Σεπτεμβρίου Δολοφονία Ιωάννη Καποδίστρια 1832 9/21 Ιουλίου Συνθήκη Κωνσταντινούπολης –αναγνώριση των συνόρων του ελλην. κράτους (γραμμή Παγασητικού-Αμβρακικού) 1833 25 Ιαν/6 Φεβρ Άφιξη Όθωνα 1834 διάταγμα περί δημιουργίας, ει δυνατόν, ξεχωριστών δημοτικών σχολείων για τα κορίτσια, με προϊστάμενες δασκάλες   1836 Ίδρυση Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας (1837 ιδρύει σχολείο θηλέων) 1837 Έναρξη λειτουργίας Πανεπιστημίου Αθηνών 1842 Κυψέλη (Κωνσταντινούπολη) 1843 3 Σεπτεμβρίου Κίνημα για την παραχώρηση συντάγματος 1844 Ψήφιση πρώτου Συντάγματος. Η Ελλάδα συνταγματική μοναρχία. 1854-57 Κριμαϊκός πόλεμος. Κατάληψη Πειραιά από αγγλογαλλικά στρατεύματα. Πείνα και χολέρα στην Αθήνα. 1862 11 Οκτωβρίου Έξωση του Όθωνα. 1863 Οκτώβριος Άφιξη Γεωργίου Α΄ 1864 21 Μαΐ ου Ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα          Ψήφιση νέου Συντάγματος. 1867 Θάλεια (Πηνελόπη Λαζαρίδου) 1870 Ευρυδίκη (Αιμιλία Κτενά-Λεοντιάς, Κωνσταντινούπολη) 1872 Σύλλογος Κυριών υπέρ της Γυναικείας Παιδεύσεως ΣΚΓΠ (Καλλιόπη Κεχαγιά)

1875 Ίδρυση Σχολής Αδελφών Νοσοκόμων «Ευαγγελισμού» (Βασίλισσα Όλγα, ΣΚΓΠ)  [εργαζόμενες στα αστικά κέντρα: υπηρέτριες, εργάτριες (κλωστοϋφαντουργία, καπνοβιομηχανία, χαρτοβιομηχανία), δασκάλες]  1875 Καθιέρωση της αρχής της δεδηλωμένης, πρωθυπουργία Χαρίλαου Τρικούπη. 1881 Προσάρτηση Θεσσαλίας 1885 δασκάλες σε σχολεία αρρένων 1887 Η Εφημερίς των Κυριών (-1917, Καλλιρρόη Παρρέν), Οικοκυρική Σχολή 1888 Αναφορά των Ελληνίδων γυναικών προς τον Πρόεδρον της Κυβερνήσεως [Χ. Τρικούπη] 1889 Κυριακό Σχολείο Απόρων Γυναικών (Κ. Παρρέν) 1890 Πρώτη φοιτήτρια στη Φιλοσοφική Σχολή η Ιωάννα Στεφανόπολι 1892 Πρώτες φοιτήτριες στην Ιατρική Σχολή οι αδελφές Αγγελική και Αλεξάνδρα Παναγιωτάτου  1893 Πτώχευση 1896 Α΄ Ολυμπιακοί Αγώνες στην Αθήνα. 1896 Ένωσις των Ελληνίδων (Κ. Παρρέν) 1897 Μάρτιος-Απρίλιος Ήττα στον Ελληνοτουρκικό πόλεμο. 1898 Επιβολή Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου (ΔΟΕ). 1902 Ίδρυση νοσοκομείου «Σωτηρία» (Σοφία Σλήμαν) 1904 Κυριακό Σχολείο Εργατριών (-1904, Πειραιάς, με υφαντουργείο (1917-21), τμήμα Συνδέσμου για την Προστασίαν της Εργάτιδος, ιδρύτριες Ά. Ξανθάκη, Ε. Δαμαλά, Α. Περράκη, Α. Φεράλδη) 1904-8 αποστολή ενόπλων ομάδων στο πλαίσιο του Μακεδονικού Αγώνα  1907-8 Φιλόπτωχος Αδελφότης Κυριών (και Δεσποινίδων) σε πολλές πόλεις Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (Καστοριά, Καβάλα κλπ.) 1908 Εθνικό Συμβούλιο Ελληνίδων (ΕΣΕ) 1909 Αύγουστος Κίνημα στο Γουδί. 1910 6 Μαρτίου Συμπλοκή στρατού και αγροτών στο Κιλελέρ με θύματα.          19 Οκτωβρίου κυβέρνηση Ελευθερίου Βενιζέλου 1910 διάταξη περί μεταλλείων απαγορεύει την εργασία γυναικών σε υπόγειες ή νυκτερινές εργασίες 1911 Αναθεωρημένο Σύνταγμα.          Κατοχύρωση ελευθερίας του τύπου – Άνθηση γυναικείου τύπου 1911 Λύκειον των Ελληνίδων (Κ. Παρρέν)           Κυριακό Σχολείο Εργατριών (-1922, υπό την αιγίδα του Εργατικού Κέντρου Αθήνας, υπεύθυνη Αύρα Θεοδωροπούλου, συνεργάτριες Ά.Μελά, Β. Λέκκα, Κ. Μαρούλη, Ε. Ρουσοπούλου, Ά. Κατσίγρα, Ειρ. Πράτσικα, Ευτ. Τσιλιμίγκρα, Ρ. Ιωάννου (Ιμβριώτη), Κ. Παναγοπούλου, Θ. Θωμόπουλος, Δ. Γληνός) 1912 Οκτώβριος – 1913 Μάιος Α΄ Βαλκανικός πόλεμος, αρχηγός του στρατού ο διάδοχος Κωνσταντίνος.              Διαδοχικά κύματα προσφύγων              Κινητοποιήσεις γυναικείων σωματείων για την κάλυψη αναγκών μετώπου και προσφύγων              Η ζωγράφος Θάλεια Φλωρά-Καραβία απαθανατίζει σκηνές μετώπου και μετόπισθεν 1912-24  Ν.4029 «Περί εργασίας γυναικών και ανηλίκων» (εισηγητής Αλ. Παπαναστασίου): 12ωρο, Κυριακή αργία, απαγόρευση νυχτερινής εργασίας

Όλα τα άρθρα του συντάκτη σε RSS

Βόλος: Συνέδριο με θέμα «Η Δημόσια ιστορία στην Ελλάδα»  Μπασκόζος Γιάννης Ν. 

Στις 30 Αυγούστου και 1η Σεπτεμβρίου 2013   21/08/2013

Το συνέδριο θα πραγματοποιηθεί στο Δημαρχείο Βόλου, Αίθουσα Συνεδριάσεων

Πώς  και πόσο επηρεάζει ο κινηματογράφος, το διαδίκτυο, η τηλεόραση, η λογοτεχνία, η μουσική και άλλα κοινωνικά πεδία δράσης τη συγκρότηση και τον αξιακό προσανατολισμό της ιστορικής παιδείας όσο και την ταυτότητα και τις μορφές ιστορικής συνείδησης των παιδιών και των νέων; Αυτός είναι σε γενικές γραμμές ο στόχος του 14^ου συνεδρίου που οργανώνει το Δίκτυο Μελέτης Εμφυλίων Πολέμων, από κοινού με το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και τη ΜΚΟ Πολίτες εν Γνώσει στο Βόλο στις 30 Αυγούστου και 1^η Σεπτεμβρίου 2013 με θέμα: «Χρήσεις και καταχρήσεις της ιστορίας: Η Δημόσια ιστορία στην Ελλάδα». Στο συνέδριο θα λάβουν μέρος εξέχοντες μελετητές με την παρουσία και δύο σημαντικών ξένων ιστορικών των Serge Noiret και Dirk Moses.

Η Δημόσια ιστορία (Public History) είναι σχετικά νέα έννοια. Σε πολλές χώρες του εξωτερικού έχει αναγνωριστεί και ως πανεπιστημιακό γνωστικό αντικείμενο, μολονότι είναι το κομμάτι εκείνο της ιστορίας που αναπτύσσεται μακριά και ανεξάρτητα από την ακαδημαϊκή έρευνα. Στην Ελλάδα η μελέτη της Δημόσιας ιστορίας είναι ακόμη σε αρχικό στάδιο, παρά το γεγονός ότι η σχετική βιβλιογραφία τείνει αυξανόμενη κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες περιλαμβάνοντας καίριες συμβολές. Επισημαίνοντας αυτό το κενό το. Στόχος είναι να μελετηθεί η εξέλιξη της Δημόσιας ιστορίας στην Ελλάδα χωρίς, ωστόσο, να χάνεται από τον ερευνητικό ορίζοντα η διεθνής εμπειρία και η συγκριτική προοπτική.

Τα τελευταία χρόνια και στην Ελλάδα, όπως και στον υπόλοιπο κόσμο, οι συζητήσεις για την ιστορία και το νόημά της πληθαίνουν και ριζοσπαστικοποιούνται. Η ακαδημαϊκή ιστοριογραφία έχει απολέσει πλέον τη μονοπωλιακή ή προνομιακή θέση της στους μηχανισμούς νοηματοδότησης του παρελθόντος και ως εκ τούτου το χάσμα μεταξύ ακαδημαϊκής ιστορίας και προσληπτικών σχημάτων ή αντιλήψεων του κοινού διευρύνεται.

Η ζωή είναι ένα πέρασμα από την ανυπαρξία στο άγνωστο. Μέσα στην αιωνιότητα  ο βίος ενός ατόμου είναι ένα σύντομο μικροεπεισόδιο. Στο επίπεδο όμως του ίδιου ατόμου είναι μια μεγάλη και πολυτάραχη διαδρομή. Σ’ αυτή την πορεία υπάρχουν απειρία εντυπώσεων και συμβάντων. Περιπέτειες, χαρές, δράματα και πόνοι. Aπ’ όλα αυτά κάποια -πολύ λίγα- όμως είναι εκείνα που τον σφραγίζουν και η ανάμνησή τους τον συντροφεύει ή τον κυνηγά μέχρι την τελευταία του πνοή. 

ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΚΥΡΙΚΕΣ ΣΧΟΛΕΣ (Α.Μ.Ο.Σ.) ΤΟΥ Ν. ΣΕΡΡΩΝ (1944-1979): ΘΕΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ       ΑΝΤΩΝΙΟΣ  ΑΘ.  ΦΡΑΓΓΕΔΑΚΗΣ

Εισαγωγή Η παρούσα ανακοίνωση σκοπό έχει να αναδείξει τη λειτουργία των Αγροτικών Μεταβατικών Οικοκυρικών Σχολών (Α.Μ.Ο.Σ.) στο πλαίσιο της εκπαίδευσης και της κατάρτισης των μαθητριών τους. Αφορμή εκπόνησής της ήταν η ενασχόλησή μου με τμήμα της αρχειακής συλλογής των σχετικών αρχείων που απόκεινται στα Γ.Α.Κ.-Αρχεία Ν. Σερρών κατά τη διάρκεια της εργασίας μου το χρονικό διάστημα 2004-2005. Έως τότε αγνοούσα την ύπαρξη τους και είχα μια σύγχυση σχετικά με το ρόλο τους. Μια σύγχυση που διαπίστωσα ότι την έχουν και οι περισσότεροι, όχι όμως αδικαιολόγητα. Θα ήθελα να διευκρινίσω ότι οι Α.Μ.Ο.Σ. δεν ήταν ορφανοτροφεία, εθνικά ή αγροτικά, η ίδρυση και η λειτουργία τους δεν είχε σχέση με τη Βασιλική Πρόνοια της Φρειδερίκης, ούτε βέβαια με τις παιδουπόλεις. Κατά τη διάρκεια της έρευνάς μου διαπίστωσα ότι απουσιάζει παντελώς μια ολοκληρωμένη δημοσιευμένη επιστημονική εργασία αναφορικά με τη λειτουργία του θεσμού. Επομένως η πρωταρχική πηγή έρευνάς μου ήταν τα αρχεία των Α.Μ.Ο.Σ. που λειτούργησαν στο Ν. Σερρών και απόκεινται στη συλλογή των Γ.Α.Κ.-Αρχεία Ν. Σερρών. Η ανακοίνωση διακρίνεται σε δυο τμήματα. Στο πρώτο επιχειρείται η ερμηνεία του νομοθετικού πλαισίου σύστασης και οργάνωσης των ανωτέρω σχολών και η διοικητική λειτουργία τους σύμφωνα με την ερμηνεία των νομοθετικών κειμένων και των διοικητικών εγγράφων που μέρος τους περιλαμβάνεται στην προαναφερόμενη αρχειακή συλλογή των Γ.Α.Κ.- Αρχείων Ν. Σερρών. Το δεύτερο μέρος της ανακοίνωσης ασχολείται με τη λειτουργία των Α.Μ.Ο.Σ. ως θεσμών εκπαίδευσης και κατάρτισης. Οι αναφορές αφορούν τις Α.Μ.Ο.Σ. που λειτούργησαν στο Ν. Σερρών. Από την έρευνά μου προκύπτει ότι ήταν αδύνατη η ισομερής προσέγγιση όλων των σχολών λόγω ελλείψεως ικανού αριθμού τεκμηρίων για αρκετές από αυτές. Ενδεικτικά αναφέρω ότι το αρχείο της Α.Μ.Ο.Σ. Πρώτης1 δίνει πληροφορίες στον ερευνητή κυρίως για τον οικονομικό προϋπολογισμό και απο

1. Αρχείο Αγροτικής Μεταβατικής Οικοκυρικής Σχολής Πρώτης: ΑΒΕ 424 (1949-1965)Γ.Α.Κ.-Αρχεία Ν. Σερρών. Ο όγκος του αρχείου περιορίζεται σε 3 βιβλία και 14 φακέλους εκ των οποίων οι επτά αναφέρονται στον προϋπολογισμό λειτουργίας της σχολής.

Άνω Πεδινά - Λαμπριάδειος Οικοκυρική Σχολή                     ΑΝΩ ΠΕΔΙΝΑ

Ο Ιωάννης Λαμπριάδης (ή Δάλλας) γεννήθηκε περί το 1810 στα Άνω Πεδινά, αλλά έζησε στην Βραΐλα της Ρουμανίας (Βλαχίας), όπου δραστηριοποιήθηκε ως έμπορος ξυλείας και απέκτησε σημαντική περιουσία. Αργότερα εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα, όπου και πέθανε το 1889.

Έδωσε χρήματα προκειμένου να γίνει στην πατρίδα του Παρθεναγωγείο. Στη διαθήκη του όρισε να ιδρυθεί στην γενέτειρά του Οικοκυρική Σχολή για τα φτωχά κορίτσια του Ζαγορίου. Η σχολή αυτή άρχισε να λειτουργεί πολύ αργότερα, το 1933, στο κτίριο του Παρθεναγωγείου. Στη Σχολή οι μαθήτριες διδάσκονταν ταπητουργία, υφαντική, κέντημα και ραπτική, αλλά και τα μαθήματα της εγκύκλιας εκπαίδευσης, ανάγνωση, γραφή και αριθμητική.

Το 1979 η Σχολή μεταστεγάστηκε στο σύγχρονο κτίριο, με εκθετήριο χαλιών και χειροποίητων ειδών.

Δεχόταν απόφοιτες Δημοτικού τουλάχιστον, 14-18 ετών. Η φοίτηση ήταν τετραετής (μαθήματα γενικής μόρφωσης πλαισίωναν την θεωρητική και πρακτική εκπαίδευση των ειδικοτήτων της Κεντητικής, της Υφαντικής, της Ραπτικής και της Ταπητουργίας) και παρεχόταν δωρεάν, συμπεριλαμβανομένης της σίτισης και στέγασης, αφού στη Σχολή λειτουργούσε και Οικοτροφείο.

Η Οικοκυρική Σχολή συνέχισε τη λειτουργία της μέχρι το 2006, οπότε και έκλεισε, λόγω έλλειψης μαθητριών.

Στις 3/9/2012 υπογράφτηκε πρωτόκολλο συνεργασίας της Διαχειριστικής Επιτροπής της Λαμπριαδείου Σχολής με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, για τη δημιουργία του Πανεπιστημιακού Λαμπριαδείου Σταθμού Έρευνας. Η συνεργασία αυτή σφραγίστηκε με τη μεταβίβαση του κτιρίου της Λαμπριαδείου Οικοκυρικής Σχολής των Άνω Πεδινών στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων την 1/7/2014.

Ο σταθμός, που πλέον ονομάζεται ΠΑΛΑΣΕ (Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων - Λαμπριάδειος Σταθμός Έρευνας), διευθύνεται από ενδεκαμελές Συμβούλιο, το οποίο σχεδιάζει στοχευμένες δράσεις και αναζητά πόρους, τόσο για την υλοποίηση των δράσεων, όσο και για την βελτίωση των υφιστάμενων υποδομών. Σε αυτό, συμμετέχουν εκπρόσωποι του Πανεπιστημίου, της Λαμπριαδείου, του Δήμου Ζαγορίου, της τοπικής κοινότητας Άνω Πεδινών, του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου και του Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Ηπειρωτικών Σπουδών.

Προτεραιότητα αποτελεί η περιβαλλοντική έρευνα, αλλά και άλλα εκπαιδευτικά και ερευνητικά προγράμματα. Υποστηρίζεται η διοργάνωση ειδικών εκδηλώσεων, όπως θερινών σχολείων και θεματικών συναντήσεων, η στέγαση ερευνητών όλων των ειδικοτήτων που δραστηριοποιούνται στην περιοχή, όπως και οι υπαίθριες ασκήσεις των προπτυχιακών φοιτητών του Πανεπιστημίου. Παράλληλα, η λειτουργία του σταθμού ενισχύει την ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας, την προστασία του περιβάλλοντος, καθώς και την αξιοποίηση του φυσικού και πολιτιστικού πλούτου της περιοχής.

Το 2012, το ΠΑΛΑΣΕ εντάχθηκε στη Διεθνή Οργάνωση Βιολογικών Σταθμών Έρευνας Πεδίου (OBFS).

Το 2011 (18-25 Σεπτεμβρίου) έλαβε χώρα το Α΄ φθινοπωρινό σχολείο Άνω Πεδινών με αντικείμενο την ιστορία, την κοινωνία και τον πολιτισμό της εργασίας. Συνδιοργανώθηκε από το Εργαστήριο Λαογραφίας του Τμήματος Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων σε συνεργασία με το Κέντρο Κοινωνικής Μορφολογίας και Κοινωνικής Πολιτικής του Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής του Πάντειου Πανεπιστήμιου και τη συμμετοχή και άλλων Πανεπιστημίων και ερευνητικών φορέων.

Το 2012 (27 Σεπτεμβρίου - 7 Οκτωβρίου) έλαβε χώρα το Β΄ φθινοπωρινό σχολείο Άνω Πεδινών με το ίδιο αντικείμενο.

Το 2013 (7-14 Σεπτεμβρίου) έλαβε χώρα το Γ΄ φθινοπωρινό σχολείο Άνω Πεδινών με το ίδιο αντικείμενο, πάντα σε διεπιστημονική προσέγγιση.

Το 2014 (22 Ιουνίου - 4 Ιουλίου), οι εγκαταστάσεις της Λαμπριαδείου φιλοξένησαν το Ελληνικό Θερινό Σχολείο της Βιολογίας Διατήρησης με τίτλο: “Βιοποικιλότητα: θεωρία και πρακτική” (GSS-2014), που συντόνισε το Τμήμα Βιολογικών Εφαρμογών και Τεχνολογιών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

Γεώργιος Δούβλης, Λαμπριάδειος Οικοκυρική Σχολή Άνω Πεδινών. Ένα αρχείο, μια ιστορία, Ιωάννινα : Έκδοση Λαμπριαδείου Οικοκυρικής Σχολής, 2013

H ιστορία του κτηρίου της Οικοκυρικής Σχολής Φλώρινας

Η Οικοκυρική Σχολή το 1932

Γράφει ο Δημήτρης Μεκάσης
Η Φλώρινα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως Βαβέλ γλωσσών μετά την τουρκοκρατία. Βέβαια, η ελληνική γλώσσα, από τα χρόνια της τουρκοκρατίας, ήταν η γλώσσα του σχολείου και της εκκλησίας. Στην πόλη δεν υπήρχε πρόβλημα,  στα χωριά όμως το πρόβλημα ήταν έντονο. Σχολεία
υπήρχαν, όμως οι χωρικοί ζούσαν σε πρωτόγονες συνθήκες, εξαιτίας του οθωμανικού φεουδαλικού συστήματος, και ελάχιστα τους ενδιέφερε η γνώση του σχολείου.
Στην δεκαετία του 1920, οι μουσουλμάνοι ανταλλάχτηκαν, και ήρθαν οι πρόσφυγες από την ανατολική Θράκη, την Μικρά Ασία και τον Πόντο. Αλλά και σε αυτούς τους πληθυσμούς υπήρχε γλωσσικό πρόβλημα. Το ελληνικό κράτος έκαμνε προσπάθειες, ώστε να υπάρξει γλωσσική ομοιομορφία και να μπορούν όλοι να συναλλάσσονται στα ελληνικά.  Καλή η προσπάθεια, αλλά χωρίς σπουδαία αποτελέσματα. Στις δημόσιες υπηρεσίες και στις τράπεζες, υπήρχαν ταμπέλες στους τοίχους με την επιγραφή «Ομιλείτε την ελληνικήν».  Το γλωσσικό πρόβλημα, για τους κατοίκους της υπαίθρου παρέμενε άλυτο.
Ούτε ο παπάς, ούτε ο δάσκαλος, ούτε ο χωροφύλακας  θα μπορούσαν να καταφέρουν τα επιθυμητά αποτελέσματα, αν το μορφωτικό και το βιοτικό επίπεδο των κατοίκων των χωριών, δεν βελτιωνόταν.  Αυτή την άποψη είχε ο αστισμός, δηλαδή η ιδεολογία της αστικής τάξης, που από τον 19ο αιώνα και μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα ήταν η προοδευτική ιδεολογία στον ελλαδικό χώρο.
Ο αστισμός εκφραζόταν με το Κόμμα των Φιλελευθέρων, και κυρίως με τις κυβερνήσεις του Ελευθερίου Βενιζέλου. Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, του 1929, μεταξύ άλλων προέβλεπε και την ίδρυση Οικοκυρικών Σχολών για κορίτσια της υπαίθρου. Οι Οικοκυρικές Σχολές ήταν κατώτερες επαγγελματικές σχολές,  διετούς φοιτήσεως, και για την εγγραφή των κοριτσιών ήταν απαραίτητο το απολυτήριο δημοτικού σχολείου. Οι Οικοκυρικές Σχολές ήταν οικοτροφεία και σχολεία και τα κορίτσια ήταν εσώκλειστα. Το πρόγραμμα ήταν αυστηρό, αλλά ευχάριστο. Μάθαιναν ότι ήταν χρήσιμο για την μέλλουσα νοικοκυρά του χωριού. Τα μαθήματά τους είχαν σχέση με την οικιακή οικονομία, νοικοκυριό, αγροτικές εργασίες και μερικά γλωσσικά θεωρητικά μαθήματα. Σκοπός των Οικοκυρικών Σχολών ήταν να δώσουν ελληνοπρεπή μόρφωση και οικιακές γνώσεις στις μέλλουσες μητέρες και νοικοκυρές της υπαίθρου. Κατά την αποφοίτηση τους ελάμβαναν και πιστοποιητικά σπουδών.
Στο πρόγραμμα της κυβέρνησης συγκαταλεγόταν και η Φλώρινα.  Η ίδρυσή της  όμως έγινε από τον αθηναϊκό «Σύλλογο προς Διάδοσιν των Ελληνικών Γραμμάτων». Το 1929, άρχισαν οι εργασίες οικοδόμησης του κτηρίου, σε οικόπεδο που έδωσε ο Δήμος Φλώρινας.
Το κτήριο, που υπάρχει και σήμερα, είναι ένα ευρύχωρό κτήριο, όπου στεγάζονταν περίπου 100 κορίτσια. Είχε κοιτώνες, αίθουσες διδασκαλίας, τραπεζαρία, μαγειρείο, μπάνια και βοηθητικούς χώρους. Η αυλή του μεγάλη και περιφραγμένη για την ασφάλεια των κοριτσιών. Το κτήριο είναι μεγαλοπρεπές, εκλεκτικιστικού αρχιτεκτονικού ρυθμού.
Η Οικοκυρική Σχολή Φλωρίνης λειτούργησε, το 1931,  από τον «Σύλλογο προς Διάδοσιν των Ελληνικών Γραμμάτων» και υπό την καθοδήγησή του μορφώθηκαν πολλά κορίτσια από τα χωριά της Φλώρινας.   
Όταν όμως ξέσπασε ο πόλεμος, του 1940, το κτήριο επιτάχτηκε από το ελληνικό στρατό, όπου λειτούργησε ένα στρατιωτικό νοσοκομείο. Τα κορίτσια γύρισαν στα χωρία τους, εκτός από μερικά που είχαν κάποιους συγγενείς στην πόλη. Τα λιγοστά αυτά κορίτσια παρακολούθησαν τα μαθήματα  σε μια αίθουσα του Εθνικού Οικοτροφείου. Τους είχαν δώσει μερικές από τις παλιές στολές, δηλαδή ένα μάλλινο φόρεμα και παπούτσια και έτσι συνεχίστηκε, για ένα χρόνο ακόμη, η λειτουργία της Οικοκυρικής Σχολής. Το καλοκαίρι του 1941, η Οικοκυρική Σχολή του  «Συλλόγου προς Διάδοσιν των Ελληνικών Γραμμάτων» είχε κλείσει οριστικά.  Από τον Απρίλιο του 1941, που εισέβαλαν τα γερμανικά στρατεύματα, το ελληνικό στρατιωτικό νοσοκομείο έκλεισε, και το κτήριο της Οικοκυρικής Σχολής έγινε κέντρο ψυχαγωγίας του γερμανικού στρατού. Μετά την απελευθέρωση, στις αρχές του 1945 στο κτήριο της Οικοκυρικής Σχολής στεγάστηκε μια μονάδα του βρετανικού στρατού, και όταν αυτή απεχώρησε το κτήριο έμεινε άδειο. 
Μετά τον πόλεμο η Οικοκυρική Σχολή  άρχισε πάλι να λειτουργεί την περίοδο 1952-53, ως Αγροτική Οικοκυρική Σχολή «Αγία Όλγα». Είχε περάσει στην εποπτεία της Βασιλικής Πρόνοιας. Η βασίλισσα Φρειδερίκη και πολλές κυρίες της υψηλής αθηναϊκής κοινωνίας, βοήθησαν να λειτουργήσει πάλι η Οικοκυρική Σχολή. Η Ειρήνη Καλλιγά, κόρη του Αντώνη Μπενάκη, που ήταν μέλος της Επιτροπής Εντεταλμένων Κυριών της Βασιλικής Πρόνοιας, επέβλεπε το πρόγραμμα λειτουργίας στης σχολής. Το 1970, εποπτευόταν από τον Εθνικό Οργανισμό Προνοίας (ΕΟΠ). Από το 1970 μέχρι το 1980 λειτούργησε ως κατώτερη επαγγελματική σχολή, του ΕΟΠ.
Την περίοδο αυτή η Οικοκυρική Σχολής Φλωρίνης  «Αγία Όλγα», είχε πρόγραμμα δυο ετών για κορίτσια από τον νομό Φλώρινας, που είχαν τελειώσει το δημοτικό σχολείο και ήταν 16 χρονών.  Τα κορίτσια μάθαιναν πλεκτική με μηχανή και βελόνες, ραπτική - κοπτική,
Κέντημα στο χέρι και στην μηχανή, υφαντουργική και μαγειρική και ζαχαροπλαστική. Καθημερινά, μετά το πρωινό τους ξύπνημα και το συσσίτιο πήγαιναν στα εργαστήρια, μέχρι τις 2.00 μμ. Μεσημεριανό γεύμα και ξεκούραση, καθώς και περιποίηση χώρων. Στις 5.00 μμ παρακολουθούσαν θεωρητικά μαθήματα της πρώτης και της δευτέρας γυμνασίου. Το Σάββατο ήταν η ημέρα της καθαριότητας, και την Κυριακή η ημέρα του εκκλησιασμού και ελεύθερος χρόνος. Όταν τελείωνε η σχολική χρονιά τα κορίτσια έδιναν εξετάσεις στα θεωρητικά μαθήματα, έκαμναν γυμναστικές επιδείξεις και οργάνωναν έκθεση χαλιών και υφαντών, τα οποία πουλούσαν. Συμμετείχαν βέβαια και σε όλες τις εθνικές εορτές, και στις παρελάσεις. Μετά τις δίχρονες σπουδές τους έπαιρναν Βεβαίωση Σπουδών, και Πτυχίο κοπτικής και ραπτικής. 
Και όταν έκλεισε η Οικοκυρική Σχολή, ιδρύθηκε η Παιδόπολη «Αγία Όλγα», το 1980, που λειτούργησε στο ίδιο κτήριο και με το ίδιο προσωπικό, και υπαγόταν στον ΕΟΠ. Σε αυτό το ίδρυμα συγκεντρώθηκαν περίπου 100 κορίτσια, από όλη την Ελλάδα. Τα κορίτσια αυτά ήταν ορφανά, εγκαταλειμμένα, πολυτέκνων οικογενειών, ορεινών περιοχών και απόρων οικογενειών. Τα κορίτσια φοιτούσαν σε όλα τα σχολεία της πόλης και σε όλες τις βαθμίδες.
Το 1998, η Παιδόπολη «Αγία Όλγα συγχωνεύτηκε με τον Εθνικό Οργανισμό Κοινωνικής Φροντίδας (Ε.Κ.Ο.Φ.). Τον Φεβρουάριο του 2003, εγκατέλειψε το επιβλητικό της κτήριο, το οποίο ανήκει στον  «Σύλλογο προς Διάδοσιν των Ελληνικό Γραμμάτων», και στεγάστηκε σε ένα από τα κτήρια του Κέντρου Παιδικής Μέριμνας Αρρένων Φλώρινας (Πρώην Εθνικού Οικοτροφείου). Το 2011, έγινε παράρτημα του Κέντρου, και τα δυο μαζί ιδρύματα πήραν νέα επωνυμία. Ονομάστηκαν Κέντρο Προστασίας  Παιδιού Φλώρινας. Το 2013, λειτούργησαν ως ένα ίδρυμα μεικτό, αγοριών και κοριτσιών, σε ξεχωριστά κτήρια με κοινή αυλή, και το ίδρυμα αυτό ονομάστηκε Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας.

       

Το μεγαλοπρεπές κτήριο, στην Λεωφόρο Κ. Καραμανλή, ιδιοκτησίας του  «Συλλόγου προς Διάδοσιν των Ελληνικών Γραμμάτων», από το 2003, παραμένει άδειο και καταρρέει. Παρά τις προσπάθειες του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, των βουλευτών και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, να στεγαστεί σε αυτό η Σχολή Καλών Τεχνών, δεν έφεραν τα θεμιτά αποτελέσματα. Το  επιβλητικό κτήριο παραμένει άδειο, παρά την επιθυμία να στεγαστεί η Σχολή Καλών Τεχνών, που είναι επιθυμία όλων κατοίκων της Φλώρινας.            

            Δημήτρης Μεκάσης

Αναρτήθηκε από florine@

       

Χειμώνας του 2011- Κτήριο της Οικοκυρικής Σχολής  στην Φλώρινα

                Φωτογραφικό Αρχείο 

              Λάζος ο Βουνίσιος