Φροντιστήρια πριν και μετά τον 2ο Παγκόσμιο πόλεμο

 α)Το Θεωρητικό Φροντιστήριο
Παναγιώτου Ι. Χατζή

Ο οδηγός που διαθέτουμε είναι του σχολικού έτους 1949-1950. Περιλαμβάνει τα θέματα των εξετάσεων του 1949. Το φροντιστήριο βρίσκεται στην οδό Χαλκοκονδύλη 9 (Πλατεία Κάνιγγος).

Σύμφωνα με τον οδηγό, το 1949, πέτυχαν 386 μαθητές του στη Νομική, στη Φιλοσοφική, στη Θεολογική, στην Πάντειο και στις ...Παιδαγωγικές Επιστήμες. Το 1948, πέτυχαν 319 μαθητές.

Διαθέτει επιτελείο καθηγητών και επικαλείται την δεκαπενταετή φροντιστηριακή του πείρα.
Ο Παναγιώτης Χατζής εκδίδει το περιοδικό Μαθητική Εστία. Ήδη έχουν εκδοθεί οι τόμοι των ετών 1947, 1948 και 1949. Δείχνει μια σοβαρή προϊστορία. Ο ίδιος έχει μεγάλη φήμη ως «εκθεσάς». Οργανώνει επισκέψεις σε αρχαιολογικούς χώρους με υποχρεωτική συμμετοχή, όπου γίνονται επί τόπου ανάλογα μαθήματα. Επιπλέον, οργανώνει διαγωνισμούς εκθέσεων ιδεών, και τις καλύτερες τις δημοσιεύει στο μηνιαίο περιοδικό του Μαθητική Εστία. Το φροντιστήριο του Π. Χατζή λειτούργησε μέχρι το 1975 περίπου.

β) Γενικά Φροντιστήρια
Π. Ε. Παπατζανάκη

Όπως φαίνεται από το εξώφυλλο, ο οδηγός είναι του έτους 1951. Περιέχει τον απολογισμό των ετών 1949-1950 και είναι το 16ο έτος της λειτουργίας του.


Το φροντιστήριο βρίσκεται στον Πειραιά, Τσαμαδού και Πραξιτέλους (πίσω από τον Αγ. Κωνσταντίνο).

Απευθύνεται σε πειραιώτες μαθητές και σε όσους από την επαρχία έχουν συγγενείς ή γνωστούς για να φιλοξενηθούν στον Πειραιά. Ο οδηγός του περιέχει τα ονόματα των επιτυχόντων του φροντιστηρίου τα δύο προηγούμενα χρόνια (1949 και 1950).

γ) Φροντιστήρια Ανωτάτων Σπουδών
Α. Αποστολάκου

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του είναι πως λειτουργεί όχι στο κέντρο, αλλά στην Κυψέλη.

Το 1949, πρώιμο δείγμα συνοικιακού φροντιστηρίου (στην πραγματικότητα πρόκειται για ανακοίνωση που κολλιέται σε εμφανή σημεία της περιοχής κατάλληλα σημεία (τοίχος, στύλος κ.τ.λ.)

Ποίημα

Ό,τι μέχρι τώρα είχα μάθει ήταν στραβό
ή στην πορεία αλλοιώθηκε.
Η πολλή συνάφεια
τα συγκεκριμένα περιστατικά
μάτωσαν τις ανθρώπινες σχέσεις
Το αυθόρμητο τραυματίστηκε βαριά μέσα μου,
πίσω από τις λέξεις αναζητώ υστεροβουλίες,
πίσω από τα χαμόγελα υποπτεύομαι προθέσεις.

Φ ρ ο ν τ ι σ τ ή ρ ι α Π ά λ λ α

 Ο Αριστείδης Πάλλας ένας δυναμικός και χαλκέντερος άνθρωπος, συντηρητικός στις αντιλήψεις, προερχόμενος από οικογένεια με στρατιωτική παράδοση, άριστος μαθηματικός, από πολύ νωρίς ασχολήθηκε με ιδιαίτερη... έφεση και ζήλο με τα φροντιστήρια. Αργότερα, γίνεται καθηγητής στις Σχολές Δοκίμων και Ευελπίδων. Διετέλεσε πρόεδρος, για πολλά χρόνια, της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας. Έπαψε από πρόεδρος της εταιρείας μετά την μεταπολίτευση του 1974.

Σύμφωνα με δική του δήλωση, άνοιξε φροντιστήριο το 1925-26. Το 1934, βρίσκουμε διαφήμιση του φροντιστηρίου του στο περιοδικό Στάθμη, του Στυλ. Μαυρομμάτη.
Τα πρώτα χρόνια, το φροντιστήριό του έκλεινε περισσότερο προς τα πανεπιστημιακά μαθήματα, αλλά αργότερα ειδικεύτηκε στις εισιτήριες εξετάσεις στις ανώτερες και ανώτατες σχολές. Στην αρχή, το φροντιστήριό του βρίσκεται στη Χαριλάου Τρικούπη, και αργότερα (1959) στεγάζεται σε ιδιόκτητο κτίριο στην οδό Βερανζέρου 4.

Τ ο ν υ χ τ ε ρ ι ν ό β ά σ α ν ο

 Στο παρελθόν είχα πολλές φορές συνάντηση μαζί του. Μην παραπλανηθείτε! Δεν ήταν ένα προ-συμφωνημένα ραντεβού. Κάθε άλλο. Απρόσκλητο ερχόταν και στρογγυλοκαθόταν μέσα μου αναστατώνοντάς με. Να το ξεκαθαρίσω από την αρχή. Δεν ήταν όνειρο. Ορκίζομαι, σ’ ό,τι έχω ιερό, πως στη διάρκειά του είχα πλήρη τη συνείδηση των συμβαινόντων, αλλά όχι και τον έλεγχο του σώμ...ατός μου.
Από την πρώτη φορά που το παρατήρησα ένας φόβος εγκαταστάθηκε μέσα μου. Προσπαθούσα να κουνήσω το χέρι μου δίνοντας αντίστοιχη εντολή. Αυτό παρέμεινε πλήρως αδιάφορο. Λες και πέρα βρέχει. Το σύστημα επικοινωνίας μεταξύ μυαλού και σώματος ήταν σε κατάσταση πλήρους σύγχυσης και διακοπής.

Πρότυπο Φροντιστήριο Αθηνών

 Αξιοσημείωτη περίπτωση είναι το Πρότυπο Φροντιστήριο, ψυχή του οποίου υπήρξε ένας μεγάλος δάσκαλος και άνθρωπος, ο Χημικός Αντρέας Παπαγεωργίου, που πέρασε στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια τις συνήθεις διώξεις λόγω... φρονημάτων. Το φροντιστήριο ιδρύθηκε πριν από το 1950.

Σ’ αυτό, εργάστηκαν άνθρωποι που αργότερα διέπρεψαν σε άλλους χώρους. Όπως ο μαθηματικός Πέτρος Στεριώτης, που έγινε καθηγητής και πρύτανης στην ΑΣΟΕΕ.

Ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ, καθηγητής και πρύτανης της Ανωτάτης Γεωπονικής. Ο Σ. Καλαμιώτης, επιμελητής στην έδρα της Μηχανικής του Παπαϊωάννου. Αργότερα, είχα τη χαρά να είναι δάσκαλός μου στο Πανεπιστήμιο.

Μ α θ ή μ α τ α δ ι α λ λ η λ ο γ ρ α φ ί α ς

 Όλες οι μέθοδοι μετάδοσης των γνώσεων έχουν πίσω τους μακρά ιστορία. Έτσι όταν κάποιος μιλάει λέγοντας ότι «αυτό συμβαίνει για πρώτη φορά» απλώς διατυπώνει ευθαρσώς την περιορισμένη κι ε...λλειπή γνώση του επί του θέματος. Αν ψάξει κάποιος στο παρελθόν θα δει ότι όλα σχεδόν έχουν ξανασυμβεί. Οι δυο διαφημίσεις των εφημερίδων στη δεκαετία των ετών 1920- 1930 αναφέρονται στη δυνατότητα κάποιου μαθητού, κυρίως της επαρχίας, να κάνει μαθήματα με αλληλογραφία. Πρόκειται για δυο μεγάλους δασκάλους της εποχής : Τον Στυλιανό Μαυρομμάτη και τον Κ. Γ. Παπαπλιάκα. Για αυτούς έχουμε συγκεντρώσει τις εξής πληροφορίες

Ο θ υ μ ό ς

 Ένας θυμός συμπυκνωμένος σαν χυλός
Βράζει σε χύτρα χωμένη βαθειά στη θράκα
ανεκδήλωτη πίεση χρόνων και χρόνων
από καταστάσεις, πράγματα κι ανθρώπους.

Σκέφτεσαι με τρόμο την ώρα που η κοχλάζουσα λάβα
θα διασπάσει το λεπτό φλοιό και να πεταχτεί
σα φλεγόμενο σύννεφο πάνω στα κεφάλια...
επί δικαίων κι αδίκων χωρίς διακρίσεις