ΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Γ
ια τις διάφορες σχολές, που παρέχουν πτυχία οιασδήποτε βαθμίδας, εκπαίδευσης και ειδικότητας, από πολύ νωρίς υπάρχουν διαδικασίες έκδοσης αδειών λειτουργίας από τα αντίστοιχα αρμόδια υπουργεία, με βάση νόμους και υπουργικές αποφάσεις που συνεχώς τροποποιούνται. Για τα φροντιστήρια όμως –κάθε μορφής– που προετοιμάζουν υποψηφίους για τις εισιτήριες εξετάσεις ή για διαγωνισμούς π...ρόσληψης δεν υπήρχε καμία νομική πρόβλεψη.
Ξαφνικά, το 1937… με μισό αιώνα καθυστέρηση, το κράτος ανακάλυψε την ύπαρξη των φροντιστηρίων και πήρε τα πρώτα κανονιστικά μέτρα για τη λειτουργία τους. Πρέπει όμως να υπογραμμίσουμε ότι αυτή η επέμβαση έγινε από ένα αυταρχικό καθεστώς, τη δικτατορία του Μεταξά. Το γεγονός είναι αυτονόητο και ευκόλως ερμηνεύσιμο. Ο χώρος των φροντιστηρίων ήταν ένας χώρος ελευθερίας σ’ έναν ευαίσθητο και ευγενικό τομέα όπως της εκπαίδευσης. Ήταν χώρος έλξης δημιουργικών και ευφάνταστων ανθρώπων που ήθελαν να πειραματιστούν και να εφαρμόσουν τις προσωπικές τους απόψεις για τη διδασκαλία και εμβάθυνση στη γνώση, μακριά από τη στενοκεφαλιά και τις αγκυλώσεις της επίσημης γραφειοκρατίας.
Τα φροντιστήρια ήταν ένα καταφύγιο για ανήσυχα και ανυπότακτα άτομα, για ανθρώπους κυνηγημένους από τις δημόσιες θέσεις και τους κρατικούς θεσμούς. Συγχρόνως όμως ήταν κι ένας χώρος σκληρός και αδυσώπητος, όπου καθημερινά έπρεπε να διατηρείς τον εσωτερικό συναγερμό σου, συνεχώς να αποδεικνύεις την ικανότητά σου να κατακτάς το ακροατήριο, να είσαι αποδεκτός, για να ανανεώνεις χρόνο με το χρόνο τους μαθητές σου. Έτσι, αυτόν το χώρο δε μπορούσε το αυταρχικό καθεστώς να τον αφήσει να λειτουργεί χωρίς να δημιουργήσει θεσμούς διοικητικής και αστυνομικής επιτήρησης.

Απόστολος Χ. Παπαϊωάννου

3. Μικρά βιογραφικά
Ένας από τους κύριους πρωταγωνιστές του φροντιστηριακού επαγγέλματος. Το 1924 έχει φαρμακείο στο ισόγειο ενός ιστορικού κτιρίου στην οδό Βερανζέρου 1, στην πλατεία Κάνιγγος. Στον πρώτο και δε...ύτερο όροφο αυτού του κτιρίου λειτούργησε για 25 χρόνια. (από το 1898-1922) η λαμπρότερη και αξεπέραστη ίσως προσπάθεια για την επαγγελματική και πρακτική εκπαίδευση από ένα πρωτοπόρο και οραματιστή, τον χημικό Όθωνα Ρουσόπουλο, με τη Βιομηχανική και Εμπορική Ακαδημία του. Ο Παπαϊωάννου έζησε από κοντά την εμπειρία αυτής της σχολής. Από το 1921 άρχισε να κάνει μαθήματα σε φοιτητές της Ιατρικής και της Φυσικομαθηματικής μέσα σε χώρο του φαρμακείου του. Συγχρόνως συντάσσει λιθόγραφες και έντυπες περιλήψεις των αντίστοιχων πανεπιστημιακών συγγραμμάτων όπως της Φυσικής των Χόνδρου και Αθανασιάδου, της Ανόργανης Χημείας του Ζέγγελη, της οργανικής του Ματθαιόπουλου, της Φαρμακευτικής Χημείας του Εμμανουήλ, της Βοτανικής του Πολίτη, της Ζωολογίας του Σκούφου, της Μικροβιολογίας του Σάββα κτλ.

ΟΑ. Λόγια καθημερινά

 Από την εμπειρία της ζωής του ένας άνθρωπος είναι επιβαρυμένος μ’ ένα άχθος. Στη διάρκεια της μεσολάβησαν συμβάντα σοβαρά ή ασήμαντα, έγινε συμμέτοχος γεγονότων, είδε, άκουσε, αγάπησε, πόνεσε, γεύτηκε. Πίστεψε και πάλεψε για ιδέες, επηρεάστηκε από ανθρώπους, θαύμασε δημιουργήματα του ανθρώπου, διάβασε βιβλία, έζησε γεγονότα. Στη συνείδησή του καταγράφτηκαν εκ των πραγμάτων ...ποικίλοι επηρεασμοί. Χωρίς να είναι ξεκάθαρο και στον ίδιο, μέσα στο υποσυνείδητό του, υπάρχει καταγεγραμμένη μια συσσώρευση επιθυμιών, παρορμήσεων, αναστολών κι απαγορεύσεων.
Έτσι χωρίς να το θέλει αυτοματικά τοποθετείται απέναντι στα συμβαίνοντα μ’ έναν σχεδόν αξιωματικό τρόπο. Άλλοτε με συμπάθεια και μεροληψία απέναντι σε απόψεις και συμβαίνοντα και σε άλλες φορές αναδύεται από μέσα του μια αντίθεση, μια άρνηση που μπορεί να φτάσει σε θυμό κι επιθετικότητα. Πότε αντιμετωπίζει ένα φαινόμενο με ευμένεια, με χαμόγελο, με θετική προσέγγιση, ενώ ίσως άλλα δρώμενα να του δημιουργούν μια δυσάρεστη διάθεση, έναν εκνευρισμό και μια τάση αποφυγής.

1.ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΩΝ

Το ερώτημα είναι αναπόφευκτο: Τι είδους άνθρωποι είναι αυτοί που ασχολήθηκαν επαγγελματικά με τα φροντιστήρια; Ποια είναι η προέλευσή τους; Ποια είναι τα ιδιαίτερά τους χαρακτηριστικά;
Αποπειρούμενοι μια απάντ...ηση στα παραπάνω ερωτήματα μπορούμε να σημειώσουμε ότι:
1. Μια μεγάλη ομάδα είναι απόφοιτοι καθηγητικών σχολών, που από τα πρώτα φοιτητικά τους χρόνια εξασκούνται σ’ αυτό το επάγγελμα κάνοντας «ιδιαίτερα μαθήματα» ή εργαζόμενοι από νωρίς ως απλοί καθηγητές σε προϋπάρχοντα φροντιστήρια. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του χαλκέντερου επαγγελματία φροντιστή για πενήντα χρόνια Αριστείδη Πάλλα. Σύμφωνα με δήλωσή του, δημοσιευμένη σ’ έναν ετήσιο οδηγό που εκδίδει ανελλιπώς στα έτη 1947-1980, πρωτοασχολείται με τα φροντιστήρια από το 1926, όταν, πρωτοετής φοιτητής της Μαθηματικής, ανοίγει… φροντιστήριο στην οδό Λένορμαν 64.

Π ρ ό ω ρ η α π ο χ ώ ρ η σ η

 Ζούσε όμορφα,
χωρίς ιδιαίτερες έγνοιες.
Η γυναίκα του φρόντιζε για τα πάντα
κι αυτός κρυβόταν
πίσω από την αδυναμία του
να βοηθήσει,
να συμβάλλει